Nga Mehmet Elezi
Vihet re edhe në ekran. Shqipja e Kel Demit rrjedh. Kurrfarë sforcimi. I dridhshëm përballë dhimbjeve të gjuhës shqipe, kap në ajër disa therje të saj. I përkthen për shikuesit, duke përzgjedhur temat, të ftuarit.
Te romani “Flama” kalon nga standardi te e folmja tiranase me lehtësinë e violinistit – nga një partiturë në tjetrën. E folmja tiranase krijon mjedis në libër, ajër. E plotë: fjalori, morfologjia, sintaksa. I bën të gjalla personazhet.
Fjalë shqipe, disi më të rralla, i japin hijeshi ligjërimit, e bëjnë më shqip. “Shkrimore” për “tavolinë pune”, “mesore” për “korridor”. “E unshme” për “e uritur”. “Idhnohem” për “zemërohem, nervozohem”. “Floktore” dhe “floktar”.
Ndajfolja “bukur” në kuptimin “goxha, bajagi” (këto turqisht!): “përkulej bukur shumë”. “Bunar” për “pus” (me gjasë fjalë shqipe, prej bunoj/ buroj; e ka marrë turqishtja prej shqipes dhe e ka rimarrë shqipja, siç ka ndodhur me fjalën “ulluk” prej “lug”; edhe emri i fshatit Vuno, sipas Çabejt, vjen prej “bunoj”. Në Vuno ka kroje). Ndajfoljen dhe përemrin e pakufishëm “do” (=disa, ca). “Do ndenjëse”…
Flas për gjuhën, pa u zgjeruar te vlerat e tjera të romaneve të Kel Demit. Më falni, të… Tom Kukës.
Sikur dashuria e tij për gjuhën e bukur e të moçme shqipe të ishte “virus” që u ngjitet krejt shqiptarëve!
