Shënim rreth takimit Kotzias-Dimitrov në Shkup
Nga Arben Llalla
Ministri i Punëve të Jashtme të Greqisë, Nikos Kotzias ishte për vizitë në Shkup për t’u takuar me kolegun e tij maqedon, Nikolla Dimitrov. Si gjithnjë ministri grek, Kotzias pas takimit ka folur me gjuhën e cinizmit, thua se Greqia është vendi superior i Ballkanit që dikton politikat e vendeve të tjera të Ballkanit. Ndër të tjera ai tha: “Jemi takuar për një të ardhme të përbashkët mes dy shteteve. Jam shumë i lumtur që është realizuar ky takim. Do të bashkëpunojmë për gazsjellësin, për arsimin, policinë dhe diplomacinë tonë. Së bashku me Bullgarinë dhe Shqipërinë do të ulemi për të diskutuar për projekte të përbashkëta mes Maqedonisë dhe Greqisë, së bashku me ta. Si ministër i Punëve të Jashtëm jam i kënaqur për këtë takim pas disa vjetëve pa ndonjë takim. Deri tani nuk kemi pasur asnjë tentim për marrëdhënie fqinjësie.”
Më tej Kotzias e quajti Maqedoninë me termin: “vendi ynë i dashur verior” që në Shkup është kuptuar si një sinjal për zgjidhjen e kontestit duke e ndryshuar emrin nga “Republika e Maqedonisë”, në “Republika e Maqedonisë Veriore”, por e vërteta është se Greqia dhe Maqedonia nuk janë ende të gatshme të bëjnë hapa për arritjen e një marrëveshje për ndryshimin e emrit kushtetues, në mënyrë që Greqia të jepte votën e saj pozitive për anëtarësimin në NATO dhe BE.
Maqedonia dhe Greqia kanë shumë mosmarrëveshje më të thella se çështja e emrit. Që të dyja këto vende ndikohen në politikat e tyre nga Rusia, e cila gëzon një mbështetje të admirueshme si në Greqi, ashtu edhe Maqedoni në krahasim me SHBA dhe BE.
Greqia pretendon që Maqedonia nuk njeh minoritetin grek që sipas Athinës përbëhet nga 100 mijë qytetarë. Prej disa vitesh funksionojnë gjysmë legale mësimi i gjuhës greke nga ata qytetarë të Republikës së Maqedonisë që pretendojnë se kanë origjinë greke. Kurse Maqedonia pretendon se ka rreth 400 mijë qytetarë të Greqisë me kombësi sllavo-maqedonase, të cilët nuk gëzojnë asnjë të drejtë. Në Greqi ka disa fshatra, ku flitet në familje gjuhën sllavo-maqedonase. Këta njerëz kanë shoqatat e tyre, gazetën, kishën, të cilat funksionojnë gjysmë legale, sepse nuk njihen nga shteti grek.
Një problem tjetër midis dy vendeve janë mos rikthimi në shtëpitë e tyre të partizanëve grekë të luftës qytetare greke 1945-1949, të cilëve ju hoq edhe shtetësia greke, ju sekuestruan pasuritë dhe nuk lejohen të vendosen përgjithnjë në trojet e tyre. Këta komunistë grekë të luftës qytetare njihen si Egjeas-Egec.
Greqia si vend ortodoks nuk njeh Kishën Autoqefale Maqedonase, pra edhe ky është një problem i thellë midis dy vendeve, ku kleri ortodoks ka ndikim autoritativ në vendimmarrjet politike.
Ajo që është edhe më tragjike për shqiptarët e Maqedonisë është se prej kaq vitesh ndërmjetësuesit e OKB-së, përfaqësuesit e Maqedonisë dhe të Greqisë kanë jashtë loje përfaqësuesit e shqiptarëve të Maqedonisë duke injoruar atë pjesë të madhe të komunitetit që zyrtarisht përbën 25% të popullsisë së Maqedonisë dhe që më 2001 me armët e tyre treguan se luajnë një rol të rëndësishëm në këtë republikë të brishtë. Kuptohet lënia mënjanë e shqiptarëve në çështje të rëndësishme që lidhen dhe me ta, nuk do të ketë të ardhme të sigurtë. Diplomacia ndërkombëtare duhet ta ketë të qartë se shqiptarët janë faktorë paqeje ose destabilizimi në Ballkan. Kjo për faktin se në shumë shtete të Ballkanit jetojnë mijëra qytetarë të kombësisë shqiptare.
