shkruan Fahri Xharra
Sa më shumë po kalon koha, sa ma shumë po i afrohemi një errësimi të madh kombëtar, aq më shumë po e shoh që po ndodh i gjithë ky mohim i vetvetes.
“Mos groponi, se nuk duhet, mos i preni thonjtë natën, se nuk duhet, mos i numroni yjet natën, se nuk duhet…”. Kështu na thoshin dikur.
Dhe ne, ashtu pa menduar fare se pse ishin këto këshilla, bënim atë që na thonin dhe i përkuleshim mosdijes, e përqafonim errësirën dhe dritën nuk na e donte syri.
Na janë fshehur gjërat me shekuj, e edhe vazhdojnë të na mëshihen. Prapë rreth rrethit dhe në rrethin pa dalje, dhe prapë në frigën nga shpejtësia e informimit, mësimit dhe vetëdijesimit.
Terr!
Historia na ka “mësuar” se ilirët nuk kishin shkrim. Ja një paragraf, në të cilin flitet për bibliotekë ilire: “Në Iliri u dërgua Gaius Asinius Pollio me detyrën që të nënshtrojë Dalmatët. Me ushtrinë e tij u nis nga Italia e veriut përgjatë bregdetit drejt qytetit të Salonit që ishte në duart e Dalmatëve.
Pasi që merr Salonen i vijnë edhe përforcimet nga legjionet e Antonit dhe ai menjëherë nxiton drejt Dalmatëve. Nuk ka shumë shënime gjatë luftës, por dihet se, kur ai u kthye në Romë, festoi triumfin e tij mbi Dalmatët dhe se djalit të tij, i cili kishte lindur gjatë fushatës së tij në Dalmaci, i vuri emrin Saloninus, në nder të pushtimit të qytetit të Salonit.
Me ato që rrëmbeu prej Dalmatëve, ndërtoi bibliotekën e parë publike në Romë.”
Por, kur i kishin librat, pse mos ta kishin shkencën? E kuptueshme që shkenca pa libra nuk bëhet. Po ku mbetën ato libra? Dhe ku mbeti shkenca ilire e trashëguar nga pellazgët? Po Roma, kur erdhi këndej pari e gjeti këtë vend të shkretë apo kishte njerëz?
Përkundër dëshirës së humbjes dhe zhbërjes së çdo gjëje ilire, fosilet e së kaluarës mbetën. Deshëm apo jo, ato flasin dhe neve na duhet t’iu japim gjuhën.
Referuar librit “Roma fliste shqip”
