Krist Maloki që pyeti: Si të veprojmë, si ata të lindjes apo të perëndimit?

Duhet të lëçisni

Shtyhet takimi i Këshillit Europian, karantinohet presidenti Charles Michel

Është shtyrë takimi i Këshillit Europian pasi presidenti i Këshillit Europian, Charls Michel është karantinuar. Michel është karantinuar pasi roja e tij e sigurisë ka...

3 viktima nga Covid-19 në vend, numri i rasteve të reja vijon të jetë i lartë në 24 orët e fundit

Gjatë 24 orëve të fundit 3 persona kanë humbur jetën si pasojë e infektimit me koronavirus në vend, si dhe janë regjistruar 131 raste...

Shpëtim Idrizi komenton vizitën e Ramës në Athinë: Kryeministri bëri deklarata jokoherente për të mbajtur pushtetin (film)

Kryetari i PDIU-së, Shpëtim Idrizi ishte i ftuar në emisionin "5 pyetjet" nga Babaramo në Report Tv ku foli për marrëveshjen e detit mes...

Një shekull gruaja e legjendës Selman Stërmasi

Zonja Nezihat Stërmasi është gruaja e legjendës së futbollit shqiptar dhe të Tiranës, Selman Stërmasi. Ajo kishte sot ditëlindjen dhe mbushi plot një shekull,...

Nga Fahri Xharra

Përfundimisht duhet të bindemi në ato fjalë sa t’ëmbla aq edhe shpirtbardha , këshilluese dhe dashamirëse kombëtare të Naimit, se për shqiptarët dielli lindë në perëndim. Jemi dëshmitarë, sidomos ne të Kosovës dhe viseve tjera shqiptare të ish-Jugosllavisë se e kishim një periudhë të shkurtë kohore 1968-1981, kur filluam lirshëm të sillemi me bindje perëndimore; në kuptimin e shkollimit, në ngritjen e kulturës e sidomos të formimit tonë intelektual.

Një nga intelektualët e mëdhenj të kohës, kur neve na duhej një predikim shpirtëror që të dimë se nga të drejtohemi ishte edhe Krist Maloki nga Prizreni.

Lindi në Prizren më 8 prill. Mësimet fillore i mbaroi në vendlindje, pranë shkollës katolike të Prizrenit. Si nxënës i dalluar që ishte, përfaqësuesit e Austro-Hungarisë në Prizren e dërguan në Austri për t’i vijuar mësimet në shkollën e mesme. Studimet i ndoqi në Salzburg, në Vjenë dhe në Graz. Në moshën 12-vjeçare dërgohet me bursë për studime në Austri.

Aty kreu shkollën e mesme dhe mori dy doktorata; të parën me 1929 në Filozofi-Pedagogjike me temën “Die Grundprobleme der Kunsterziehungsbeëegung”; dhe të dytën në Jurisprudencë më 1934. Në Graz i përfundoi studimet për filozofi, histori të arteve dhe pedagogji. Qe profesor i rregullt i Akademisë Tregtare të qytetit të Gracit dhe profesor pranë këtij Universitet për letërsinë shqipe e ballkanike. Më 1966 qeveria austriake i akordon titullin Kryekëshilltar arsimor. Vdiq në nëntor 1972 në Grac të Austrisë.

Krist Maloki, Ernest Koliqi dhe Martin Camaj

Krist Malokit vetëm vitet e fundit i është botuar vëllimi “Refleksione” dhe “Oriental apo Oksidental”. Mund të pyesim, pse jo më herët, por më mirë jo, sepse përgjigjen e dimë.

Ku mbetem; të drejtohemi nga Lindja apo Perëndimi?

Kur një mikut ia dërgova të shkruar planin e Çubriloviqit (në gjermanisht) për zhbërjen e shqiptarëve (1937 ), ai më shkroi  se gjermanët e moshuar (që ai njeh) e dinë shumë mirë, por po ata gjermanë e pyesin: si e harruan shqiptarët otomanizmin 500 vjeçar që e patën mbi supet e veta?

Krist Maloki në Revistën “Përpjekja Shqiptare”, 1937  (Oriental apo oksidental) shkruante: “ Lindorizma shqiptare është një sistem mendimesh, ndjenjash dhe instinktesh, si çdo sistem tjetër jetese, me një botëkuptim të tijën. Si më të parën karakteristikë të lindorit shqiptar marrim proverbin e çdo qelepirxhiu të pashpirt: “Haja qenit, pija qenit”. Lindori shqiptar i pret të gjitha të mirat për vete – qelepir – nga të tjerët; bota për të është një burim i pashterun mjetesh, qejfesh e lezetesh, të cilat ai i shfrytëzon me çdo mënyrë e metodë, pa pyetur se ku nget e ku vret. Detyrë të ndershme apo sakrifica vetmohuese ndaj botës pranë nuk njeh kurrë lindori shqiptar. Përkundrazi, ushujza lindore, e pangijshme, i ngjitet trupit të përbashkët dhe shoqëror dhe ia thith gjakun pa asnjë droje e kujdesje.

Dhe në vend që të turpërohet për veprën shkatërrimtare të vetën, lindori shqiptar bëhet edhe ma kryenalt, ma kapadai, ma qejfli”. Shumë e qëlluar!

Shikoni, miq të nderuar, kur të lexoni copëzën e shkrimit në vijim do të shihni se edhe sot ne shqiptarët mendojmë në mënyrë orientale (lindore): “Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai nuk ka cipë që t’i nxihet. Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet. Shet babë e nanë, besën e nderin e vet, për mos me thanë: shpirtin e trupin e vet; vetëm e përvetim që t’i shkojë kungulli mbi ujë. Idealet e lindorit shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vetes këto të mira, ai përdor çdo mjet. Bëhet, kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e madje edhe shok i fortë me të tjerë. Porse, në shpirtin e vet është Lindori kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të tjerët si ata ujqtit që vejnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet, kur dobësohet apo plagoset udhës. Sepse, Lindori shqiptar i ka instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek. Vendi ku ushqehet dhe maje Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesje…” (po aty).

Edhe sot në mbarë shtrimin shoqëror e politik, domethënë ndër marrëdhëniet e shqiptarit me shqiptarin dhe ndër marrëdhëniet e shqiptarit me shtetin e tij është futur e përhapur shpirti i të menduarit lindor si një epidemi rrënimtare dhe e cila  e ka deformuar karakterin e drejtë të shqiptarit në një bollë amorfe. Apo jo?

Edhe unë që kam jetuar dhe punuar në Perëndim, por edhe ju të gjithë që jeni atje e keni kuptuar mirë se: “Perëndimorja e vërtetë tregohet pikësëpari në kryerjen e një detyre të ndershme, fund e maje për hatër të asaj detyre dhe pa qenë i shtyrë nga zori, nga ndonjë dëshirë e sjellë apo nga shkëlqimi i ndonjë fitimi material. Heroizëm s’kërkohet prej askujt, porse lartësia morale e një perëndimori matet me gradën e vetëmohimit dhe vetëflijimit rreth një ideje të lartë, rreth një ideje që s’ka punë me kolltuqe apo llokma.

Detyra e përditshme e një perëndimori është: “Vepro gjithmonë në një mënyrë të atillë që sjellja jote të jetë shembull dhe rregull mbarëvajtjeje për të gjithë; sillu si njeri i butë me të tjerët, pa hile; pranoje, nderoje dhe çmoje çdo njeri pa qëllime dhe prapamendime lindore. Dhe këto të gjitha kërkohen dhe detyrohen tek çdo njeri i madh a i vogël, pasanik apo i varfër, shkollar apo bilmez – jo nëpër premtime materialiste apo frikësime fetare, por vetëm e përvetëm në emër të një njerëzimi të lartëm, i cili mbështetet mbi ato të drejta hyjnore që kanë mbirë në zemrën e çdo njeriu pak a shumë normal” (nga Krist Maloki).

Dhe shpirti fisnik i një perëndimori është pikërisht ajo dhimbje mëshire dhe flijeplotë që drejtohet kundrejt çdo krijese nevojtare, por sidomos kundrejt çdo njeriu fatmjerë, kundrejt çdo populli varfanjak, e më së forti kundrejt kombit të vet në rrezik.

Larg jemi e edhe më larg do retro-shkojmë, nëse e vazhdojmë mënyrën e të menduarit dhe të vepruarit të sotëm në të dy shtetet shqiptare.

Më shumë shkrime

Lër një përgjigje

Ju lutem lini komentin tuaj!
Ju lutem vendosni emrin këtu

E Freskët taze

Shtyhet takimi i Këshillit Europian, karantinohet presidenti Charles Michel

Është shtyrë takimi i Këshillit Europian pasi presidenti i Këshillit Europian, Charls Michel është karantinuar. Michel është karantinuar pasi roja e tij e sigurisë ka...

3 viktima nga Covid-19 në vend, numri i rasteve të reja vijon të jetë i lartë në 24 orët e fundit

Gjatë 24 orëve të fundit 3 persona kanë humbur jetën si pasojë e infektimit me koronavirus në vend, si dhe janë regjistruar 131 raste...

Shpëtim Idrizi komenton vizitën e Ramës në Athinë: Kryeministri bëri deklarata jokoherente për të mbajtur pushtetin (film)

Kryetari i PDIU-së, Shpëtim Idrizi ishte i ftuar në emisionin "5 pyetjet" nga Babaramo në Report Tv ku foli për marrëveshjen e detit mes...

Një shekull gruaja e legjendës Selman Stërmasi

Zonja Nezihat Stërmasi është gruaja e legjendës së futbollit shqiptar dhe të Tiranës, Selman Stërmasi. Ajo kishte sot ditëlindjen dhe mbushi plot një shekull,...

Trafik klandestinësh nga Lindja e Mesme, arrestohet siriani në Pogradec

Një shtetas sirian është arrestuar sot në Pogradec, pasi dyshohet se organizonte tarfikun e paligjshëm të klandestinëve që vinin nga Lindja e Mesme. Burime nga...