Maqedonia do të shqyrtojë propozime të reja mbi emrin e saj të përkohshëm në një përpjekje për të zhbllokuar kundërshtimin grek ndaj anëtarësimit të saj në NATO.
Lajmin e bëri të ditur ministri i jashtëm i Maqedonisë, Nikola Dimitrov i cili u shpreh se do të takojë të hënën zyrtarët e lartë të NATO-s në Bruksel.
Dimitrov tha se ishte shumë shpejt për të diskutuar mbi propozimet specifike të emrit, por ai do të takonte ministrat grekë të mërkurën për të rikthyer besimin ndërmjet dy fqinjëve pasi Athina vendosi veton ndaj aplikimit të NATO-s në Ballkan për në vitin 2008.
“Unë do t’i kërkoj Greqisë të rishqyrtojë se çfarë lloj fqinji duan ata. A dëshirojnë një vend të qëndrueshëm dhe miqësor që ofron shpresë për demokraci dhe drejtësi?
Nëse ne jemi një fqinj i mirë, atëherë shpresojmë se forcat politike në Greqi do të kuptojnë se kjo është një mundësi historike”- tha Dimitrov në një intervistë.
Maqedonia, e cila e quan veten Republika e Maqedonisë, i zemëron grekët që besojnë se emri nënkupton një pretendim territorial për krahinën veriore greke me të njëjtin emër.
Një propozim për ndryshimin e emrit është hedhur edhe në të kaluarën dhe sugjerimet e mëparshme përfshijnë Republikën e Epërme të Maqedonisë. Vendi fitoi pranimin në OKB si Ish-Republikë Jugosllave e Maqedonisë, por dëshmitë e ndërhyrjes ruse në Ballkan kanë forcuar vendosmërinë perëndimore për të zgjidhur mosmarrëveshjen dhe për të zgjeruar anëtarësimin në NATO.
Analistët perëndimorë thanë se përparimi në anëtarësimin e NATO-s do të ndihmonte gjithashtu urën e re të qeverisjes në Maqedoni, një ndarje politike që zyrtarët e BE kanë kërkuar të ndërmjetësojnë për gati dy vjet.
“Qeveria e re ka nevojë për mbështetje dhe asgjë nuk do të ishte një shenjë më e mirë e suksesit sesa një zbulim i madh në mosmarrëveshjen e emrit”, tha Florian Bieber, shkencëtar politik në Universitetin e Grazit.
Anëtarësimi i aleancës do të ndihmojë në qetësimin e rajonit më të gjerë të Ballkanit, pas muajsh tensione politike që herë pas here kanë shkaktuar dhe dhunë e gjakderdhje.
Qeveria e Greqisë Syriza ka përshëndetur qeverinë në Shkup si një partner më bashkëpunues sesa paraardhësi i tij nacionalist. “Tani ka arsye për më shumë optimizëm (për çështjen e emrit) dhe shpresojmë për përparim kur ministrat tanë të jashtëm takohen në Athinë javën e ardhshme”, tha një zyrtar grek.
Por ai përjashtoi vendosjen e një afati kohor për arritjen e një kompromisi: “Kjo është një çështje që ka qenë në tryezë për më shumë se dy dekada dhe do të ishte e nxituar të bëhej ndonjë parashikim”.
Dimitrov tha se çdo emër i ri do të ishte subjekt i miratimit në një referendum dhe qeveria do të kërkonte konsensus ndërpartiak para se të vinte çështja në votim. Ai shtoi se kjo marrëveshje, të cilën disa analistë besojnë se mund të arrihet brenda një viti, do të ndihmonte thirrjet anësore për të rishikuar hartën politike të rajonit dhe rrezikon rihapjen e kontesteve shpërthyese politike dhe etnike.
“Ballkani nuk është një vend shumë i lumtur. Në shumë vende, njerëzit mendojnë se ka një shans për të ndryshuar statusin e vendbanimeve të pasluftës jugosllave. Duke përshëndetur Maqedoninë, NATO mund të ketë një efekt qetësues në rajon”- tha ai.
Në opozitë, zyrtarët nga Syriza, partia qeverisëse ndërkombëtare e majtë e Greqisë, flisnin haptazi për pajtimin për një emër të përbërë të zgjedhur nga Maqedonia. Por kryeministri Alexis Tsipras së bashku me partnerin e tij të koalicionit, grekët e vegjël të djathtë, ose Anel, janë nacionalist të ashpër.
“Është e vështirë të jesh optimist ,në lidhje me një zgjidhje, kur mendoni se retorika nacionaliste është ajo që përcakton Anel për votuesit e saj. Ka gjithashtu një fraksion të qetë nacionalist brenda Syrizës që të merret parasysh”, thotë Thanos Veremis, profesor historie në Universitetin e Athinës.
/financialtimes/
