Numri i personave që jetojnë me çrregullime të shëndetit mendor në nivel global ka arritur në rreth 1.2 miliardë në vitin 2023, duke shënuar një rritje të fortë gjatë tre dekadave të fundit. Sipas një analize të publikuar në The Lancet si pjesë e Studimit Global të Barrës së Sëmundjeve 2023, kjo përbën një rritje prej 95% krahasuar me vitin 1990, ku rritja lidhet kryesisht me shtimin e ndjeshëm të rasteve të ankthit dhe depresionit në mbarë botën. Depresioni i madh është rritur me rreth 131%, ndërsa çrregullimet e ankthit me rreth 158%, duke u bërë dy nga problemet më të zakonshme të shëndetit mendor në nivel global.
Raporti thekson se çrregullimet mendore nuk prekin vetëm individët, por kanë pasoja të gjera sociale dhe ekonomike, duke ndikuar në familje, vendet e punës dhe sistemet shëndetësore përmes uljes së produktivitetit dhe rritjes së nevojës për kujdes afatgjatë. Autorët e studimit nënvizojnë se përgjigjja ndaj kësaj situate është një domosdoshmëri globale, sidomos për grupet më vulnerabël, ndërsa paralajmërojnë se barra e shëndetit mendor po vazhdon të rritet më shpejt sesa kapacitetet e shërbimeve për ta përballuar.
Në raport gjithashtu theksohet se pabarazitë nuk janë të njëjta për të gjithë, ku gratë raportojnë më shumë raste të depresionit dhe ankthit, ndërsa burrat preken më shpesh nga disa çrregullime neurozhvillimore dhe të sjelljes. Po ashtu, barra më e lartë e shëndetit mendor është vërejtur tek adoleshentët e moshës 15–19 vjeç, çka sipas studiuesve tregon nevojën për ndërhyrje dhe parandalim më të hershëm.
Sipas raportit, rritja e rasteve lidhet me një kombinim faktorësh, përfshirë dhunën në fëmijëri, dhunën nga partneri intim, ngacmimin, si dhe ndikime më të gjera si varfëria, pabarazia sociale, krizat globale, luftërat, pandemitë dhe ndryshimet klimatike. Megjithatë, studiuesit theksojnë se këta faktorë vetëm nuk e shpjegojnë plotësisht rritjen e rasteve, duke paralajmëruar se situata është më komplekse dhe në përkeqësim të vazhdueshëm, ndërsa shërbimet e shëndetit mendor nuk kanë ndjekur të njëjtin ritëm zgjerimi me nevojat në rritje.
