“Kisha Ortodokse Shqiptare – Një histori politike (1878 – 1937)”, është libri më i ri botim i UET-Press me autor gazetarin Ardit Bido. Në parathenien e tij historiani Ferit Duka shkruan se “sikundër shihet edhe nga titulli, në këtë libër trajtohet një aspekt shumë i rëndësishëm i historisë shqiptare të periudhës moderne, që lidhet me përpjekjet e një populli, e në radhë të parë, të elitës së tij intelektuale, për kombëtarizimin e Kishës Ortodokse në Shqipëri. Është e ditur se në njërën a në tjetrën mënyrë, tema në fjalë është trajtuar nga studiues vendas dhe të huaj, por askush deri më tani nuk ka bërë një vështrim të kompletuar të të gjithë problematikës që lidhet me Autoqefalinë e Kishës Ortodokse Shqiptare.”
Studimi i Bidos ka marrë referenca të gjera burimore nga arkiva shqiptare, greke apo edhe më gjerë dhe bën një trajtim tërësisht origjinal të problemeve politike të lidhura me kishën ortodokse të trevave shqiptare të kohës.
“Ky produkt akademik është një produkt jete për mua. Është një produkt që ka të bëjë me bindjet e mia, me punën time dhe me të gjithë ata elementë të cilët të bëjnë që të shohësh më tej sesa përditshmëria” – u shpreh Bido gjatë promovimit.
Bido, njëkohësisht I doktoruar në Universitetin e Tiranës për marrëdhënie ndërkombëtare, nëpërmjet punimit të tij është përpjekur të sjellë për lexuesin shqiptar disa skuta të pandriçuara nga historiografia, sa i përket çështjeve të raporteve mes ortodoksisë dhe patriotëve shqiptarë.
‘Kur flasim për historinë mua më pëlqen që ta aktualizoj historinë sepse historia në vetvete nuk është e vlefshme pa mësuar prej saj. Prandaj ato që do t’I evidentoja si elemente kryesore të këtij botimi janë elementet aktuale. Libri trajton një histori deri në vitin 1937 mirëpo në të shohim se ka shumë përafri të së djeshmes dhe të së shkuarës. Një gjë që më ka bërë realisht përshtypje gjatë këtij punimi ka qenë fakti I thjeshtë sesi një shtet I cili punon dhe respekton vetveten ia doli që në një periudhë shumë të shkurtër kohore, brenda 10 viteve të mundte rrymat grekomane dhe haxhiqamiliste – shumë të fuqishme nga vitet ’15 deri në vitet ’25. Ndërkohë që sot, në 25 vite demokraci, kemi arritur që të prodhojmë xhihadistë dhe grekomanë nga e para, pikërisht për shkak të mungesës së një roli aktiv të shtetit.” – tha ai.
Profesor Ferid Duka, historian i njohur, dhe njëkohësisht udhëheqës i punimit të doktoraturës së Ardit Bidos, u shpreh jashtëzakonisht i kënaqur nga cilësia akademike e veprës. Profesor Duka shpjegoi për të pranishmit se vepra është një ndërthurrje e historiografisë më shkencat politike – “ Padyshim që Arditi, me një skrupolozitet të admirueshëm dhe me kërkime të gjera brenda e jashtë vendit, ia ka arritur që të përmbushë qëllimin që i kemi vënë vetes në fillim”.
”Kur sheh sesi historia përsëritet dhe kur sheh sesi ngjarjet e lavdishme të së djeshmes sot janë hedhur poshtë një nga një , kjo të bën të mendosh realisht se çfarë nuk shkon mirë në parim me ne si qytetarë të angazhuar në rradhë të parë.“– përfundoi Ardit Bido parashtimin e punës së tij tek të pranishmit.
