Turizmi është mundësia e artë e Shqipërisë frytet e së cilës ekonomia po i merr prej disa vitesh me një efekt zinxhir edhe në industri të tjera të lidhura me të por njëkohësisht ky sektor është edhe pika e dobët.
Banka Botërore në raportin e fundit për Ballkanin Perëndimor “Përshtatja me Goditjet, Aktivizimi i Potencialit të Pashfrytëzuar” analizon edhe Shqipërinë duke e nisur së pari me turizmin. Pikërisht duke pasur parasysh këtë varësi nga turizmi BB nënvizon nevojën që ekonomia të diversifikohet më shumë.
“Rikuperimi i Shqipërisë pas pandemisë është mbështetur nga turizmi dhe lidhjet më të forta tregtare dhe të shërbimeve me BE-në, duke ndihmuar rritjen të arrijë rreth 4.2 për qind gjatë periudhës 2022–2025. Turizmi mbetet një kontribuues i rëndësishëm në rritje, duke forcuar performancën ekonomike, por gjithashtu duke rritur ekspozimin ndaj goditjeve të jashtme dhe duke theksuar nevojën për diversifikim.
Ekonomia e Shqipërisë vazhdon të përballet me kufizime strukturore që ndikojnë në aftësinë e saj për të arritur nivelin e të ardhurave për frymë të BE-së (aktualisht një të tretën). Këto përfshijnë produktivitet të ulët në bujqësi dhe shërbime, një bazë të ngushtë eksportesh, dhe një mjedis biznesi të ndikuar nga barrierat rregullatore, informaliteti dhe dobësitë institucionale.
Përputhjet jo të duhura të aftësive, migrimi dhe plakja e popullsisë vazhdojnë të kufizojnë disponueshmërinë e kapitalit njerëzor. Sfidat demografike dhe ato klimatike, së bashku me nevojat më të mëdha për shpenzime, theksojnë rëndësinë e ruajtjes së rezerva fiskale përmes mobilizimit të të ardhurave dhe eficiencës në shpenzime. Miratimi i reformave të përputhshme me acquis të BE-së mund të rrisë produktivitetin, thellojë integrimin e tregut dhe sigurojë që përfitimet të jenë gjithëpërfshirëse” thuhet në raport sa i takon kushteve dhe sfidave.
Parashikimi
Banka Botërorë vlerëson se ndikimet e Luftës në Lindjen e Mesme të cilat kanë pasur një efekt të gjerë mund të ndikojnë fuqinë blerëse edhe në Shqipëri gjatë 2026-ës
“Pritet që rritja ekonomike e Shqipërisë të ngadalësohet ndërsa turizmi arrin fazën e tij më të zhvilluar. Konsumi do të marrë një shtysë të përkohshme në vitin 2026 nga transferuat fiskale dhe rritja e pagave, por rritja e çmimeve do të ngadalësojë përfitimin. Nga vitet 2027-2028, rritja e konsumit pritet të lehtësohet me inflacion të qëndrueshëm pranë 3 për qind, ndërkohë që shpenzimet e qeverisë do të mbështesin investimet, veçanërisht për infrastrukturën. Rritja e pagave mund të vazhdojë të tejkalojë produktivitetin, duke nxitur inflacionin, ndërkohë që rritja e çmimeve të energjisë globale dhe ndërprerjet e tregtisë që lidhen me konfliktin në Lindjen e Mesme pritet të shtojnë presionet mbi çmimet vendase në vitin 2026 dhe të dobësojnë fuqinë blerëse të familjeve.
Megjithatë, rritja e punësimit dhe rritja e pagave duhet të ndihmojnë në uljen e varfërisë në 19.4 për qind deri në vitin 2028.
Deficiti fiskal do të rritet në 1.8 për qind të PBB-së në vitin 2026 për shkak të bonuseve për pensionet, shpenzimeve për mbrojtjen, indeksimit të pagave dhe investimeve kapitale. Gjatë periudhës deri në vitin 2028, deficiti pritet të zvogëlohet pasi PBB-ja të rritet, strategjia e të ardhurave të hyjë në fuqi dhe thithja e fondeve të BE-së të rritet, duke e ulur borxhin publik në rreth 51 për qind të PBB-së.
Deficiti i llogarisë korrente do të mbetet nën nivelet historike pavarësisht kërkesës së lartë për shkak të rritjes së investimeve publike me intensitet të lartë importi, megjithëse një faturë më e madhe e importeve të karburantit dhe energjisë lidhur me konfliktin në Lindjen e Mesme mund ta zgjerojë deficitin.
Rreziqet përfshijnë pasigurinë globale dhe presionet vendase që mund të ndikojnë në besimin e tregut ose në ritmin e reformave. Rezultate pozitive janë të mundshme nëse procesi i anëtarësimit në BE shpejtohet dhe reformat forcohen, duke çuar në rritje të investimeve dhe produktivitetit” thuhet në raport. /Monitor
