Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka deklaruar se mund të marrë në konsideratë tërheqjen e trupave amerikane nga Italia dhe Spanja, duke lënë të hapur mundësinë e një rishikimi më të gjerë të pranisë ushtarake të SHBA-së në Evropë, vetëm një ditë pasi njoftoi se administrata e tij po shqyrtonte reduktimin e forcave në Gjermani.
“Pse të mos e bëja? Italia nuk na ka ndihmuar fare, dhe Spanja ka qenë e tmerrshme, absolutisht e tmerrshme”, shtoi ai. “Është NATO. Nuk është as fakti që është një gjë. Nëse e kanë thënë mirë, ose nëse kanë thënë, ‘Në rregull, ne do t’ju ndihmojmë’. Por ndihma është pak e ngadaltë. Dhe ne i ndihmojmë ata me Ukrainën. Ata kanë bërë një rrëmujë me Ukrainën, një rrëmujë totale. Ukraina nuk ka të bëjë fare me të. Na ndan një oqean. Është puna e tyre. Është si dera e tyre e përparme. Ne i ndihmojmë ata. Dhe Biden u dha atyre 350 miliardë dollarë, gjë që ishte çmenduri. Është një nga arsyet pse lufta vazhdoi. Por kur kishim nevojë për ta, ata nuk ishin aty. Duhet ta mbajmë mend këtë. Dhe nëse ndonjëherë kemi pasur një luftë të madhe, sepse nuk kishim nevojë për ndihmë me Iranin, e kishim mundur Iranin që nga dita e parë. Kishte mbaruar, kishte mbaruar dhe tani ka mbaruar edhe më shumë”, tha Trump.
Komentet e tij vijnë në një moment tensioni të shtuar brenda NATO, ndërsa Trump ka intensifikuar kritikat ndaj aleatëve evropianë për atë që e cilëson si mungesë mbështetjeje në operacionet detare dhe ushtarake të lidhura me konfliktin me Iranin. Ai ka akuzuar disa vende se nuk kanë kontribuar në përpjekjet për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, e cila u mbyll për transportin global pas shpërthimit të një fushate ajrore SHBA-Izrael kundër Iranit më 28 shkurt.
Presidenti amerikan ka shkuar më tej, duke deklaruar se po shqyrton edhe mundësinë e tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga aleanca, një hap që do të përbënte një ndryshim dramatik në arkitekturën e sigurisë perëndimore.
Sipas një emaili të brendshëm të Pentagon, të raportuar javën e kaluar nga Reuters, zyrtarët amerikanë kanë diskutuar opsione për të ndëshkuar aleatët e NATO-s që perceptohen si jo mbështetës ndaj operacioneve të SHBA-së kundër Iranit. Ndër skenarët e përmendur përfshihej edhe pezullimi i Spanjës nga aleanca.
Trump kishte ngritur më herët gjatë këtij muaji idenë e tërheqjes së disa trupave nga Evropa, ndërsa të mërkurën konfirmoi se administrata e tij po shqyrtonte konkretisht shkurtimin e forcave në Gjermani, me një vendim që pritet së shpejti.
I pyetur të enjten nëse masa të ngjashme mund të shtriheshin edhe ndaj Italisë dhe Spanjës, dy vende që kanë shprehur rezerva ndaj luftës me Iranin, ai u përgjigj: “Ndoshta… Shikoni, pse të mos e bëj? Italia nuk na ka ndihmuar aspak dhe Spanja ka qenë e tmerrshme, absolutisht e tmerrshme.”
Retorika e tij ndaj Madridit është ashpërsuar javët e fundit. Muajin e kaluar, Trump kërcënoi me një embargo të plotë tregtare ndaj Spanjës, pasi autoritetet spanjolle refuzuan t’i lejonin ushtrisë amerikane përdorimin e bazave të tyre për misione të lidhura me sulmet ndaj Iranit.
Të dhënat më të fundit nga Qendra e të Dhënave të Fuqisë Njerëzore të Mbrojtjes së SHBA-së tregojnë se deri në dhjetor 2025, Shtetet e Bashkuara kishin pak më shumë se 68,000 personel ushtarak aktiv të vendosur përgjithmonë në bazat e tyre në Evropë. Më shumë se gjysma e këtij kontingjenti, rreth 36,400 trupa, janë të dislokuara në Gjermani, duke e bërë atë nyjën kryesore të pranisë ushtarake amerikane në kontinent.
Situata me Iranin
Donald Trump le të hapur mundësinë e rinisjes së luftës me Iranin.Gjatë një takimi me gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, presidenti amerikan u shpreh i paqartë për fatin e negociatave, por mjaft i prerë kur erdhi puna te opsioni ushtarak.
“Nuk e di nëse na nevojitet rinisja e luftës… por mund të na nevojitet. Ata iranianët duan marrëveshje dëshpërimisht, por ne kemi një problem sepse nuk e dimë me siguri se kush janë udhëheqësit e tyre aktualisht”, tha Trump.
Ndërsa administrata zyrtarisht deklaron se po pret propozimet për paqe nga Teherani, në prapaskenë po përgatitet ajo që Trump e quan “stuhia e pashmangshme”. Krerët e Pentagonit dhe komandanti i Komandës Qendrore, Admirali Brad Cooper, i kanë dorëzuar presidentit planet për atë që cilësohet si një ofensivë “e shkurtër, por e fuqishme”.
Ky plan strategjik përfshin tre objektiva emergjentë, goditje ajrore kirurgjikale për të thyer rezistencën iraniane, përdorimin e forcave tokësore për të marrë nën kontroll Ngushticën e Hormuzit dhe një operacion të forcave speciale për të sekuestruar të gjithë rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit, përpara se ato të shndërrohen në armë.
Përgjigjja e Teheranit ka qenë e menjëhershme dhe sfiduese. Lideri Suprem, Mojtaba Khamenei, përmes një deklarate të ashpër, bëri të qartë se Irani nuk do të tërhiqet nga ajo që ai e quan “trashëgimi kombëtare bërthamore”.
“Të huajt që vijnë nga mijëra kilometra larg për të vepruar me lakmi dhe keqdashje nuk kanë vend këtu. I vetmi vend për amerikanët në Gjirin Persik është në fund të ujërave të tij”, u shpreh Mojtaba Khamenei.
Kjo retorikë e ashpër lufte ka shkaktuar panik të vërtetë në tregjet e energjisë. Pasiguria për furnizimin global e ka çuar çmimin e naftës Brent në Londër në nivele të paimagjinueshme më parë, duke u shitur me 126 dollarë për fuçi gjatë 24 orëve të fundit.
