Qytetarët e Ballkanit kanë ëndërruar prej kohësh të bashkohen me BE-në pas luftërave etnike të viteve 1990, pasi Jugosllavia u shpërbë dhe udhëheqësit e BE-së do të thonë përsëri në samitin e së enjtes se gjashtë vendet do të anëtarësohen një ditë, sipas një draft deklarate përfundimtare të parë nga Reuters.
Prapa retorikës triumfuese, megjithatë, ka shqetësim brenda BE-së se si blloku mund të mbetet koherent dhe i bashkuar ndërsa vazhdon të zgjerohet.
Mungesa e përparimit në pikat historike për hyrjen në BE ka çuar në një ndjenjë të tillë zhgënjimi sa udhëheqësit e Shqipërisë dhe Serbisë menduan fillimisht të mos merrnin pjesë në takim.
Ata ranë dakord përfundimisht të bënin udhëtimin drejt Brukselit, por kryeministri shqiptar Edi Rama tha kur mbërriti në samit: “Mirë se erdhe Ukrainë, është një gjë e mirë të japësh statusin e kandidatit, por shpresoj se populli ukrainas nuk do të ketë shumë iluzione për këtë. ”
Një draft i deklaratës së samitit i parë nga Reuters tregoi se liderët e BE-së do të japin përsëri “angazhim të plotë dhe të qartë për perspektivën e anëtarësimit në BE të Ballkanit Perëndimor”.
Por rruga e shpejtë e Ukrainës drejt statusit zyrtar të kandidatit ka shërbyer vetëm për të rritur ndjenjën e të qenit mënjanë, gjë që mbart rrezikun për BE-në që Rusia dhe Kina të shtrijnë ndikimin e tyre në rajon.
“Sa më shumë që BE të mos i japë një shenjë të unifikuar dhe të qartë Ballkanit Perëndimor, aq më shumë faktorë të tjerë malinj do ta përdorin atë hapësirë dhe atë vakum,” tha presidentja e Kosovës Vjosa Osmani në një aluzion për këto shqetësime.
Kancelari gjerman Olaf Scholz ka thënë se BE-ja duhet të “reformojë procedurat e saj të brendshme” për t’u përgatitur për pranimin e anëtarëve të rinj, duke veçuar nevojën që çështjet kyçe të bien dakord me një shumicë të cilësuar dhe jo me unanimitet.
Kërkesa për unanimitet shpesh frustron ambiciet e BE-së, sepse shtetet anëtare mund të bllokojnë vendimet ose t’i reduktojnë ato.
Pavarësisht valëve të krizave që kanë tronditur BE-në vitet e fundit, nga vala e migrimit dhe dalja e Britanisë nga blloku te rritja e nacionalizmit dhe tensionet mbi standardet e demokracisë, blloku mbetet popullor.
Sipas një sondazhi nga parlamenti i BE-së, gati dy të tretat e evropianëve e konsiderojnë anëtarësimin në BE një “gjë të mirë”, rezultati më i lartë në 15 vjet.
Megjithatë, liderët e dinë se pakënaqësia publike po rritet për shkak të rritjes së inflacionit dhe krizës energjetike ndërsa Rusia shtrëngon furnizimet me gaz në përgjigje të sanksioneve perëndimore dhe këto shqetësime ekonomike do të debatohen ashpër në ditën e dytë të samitit.
