Zgjedhjet e fundit lokale në Shqipëri kanë dëmtuar më tej shanset që vendi të përparojë në rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE. Që nga shkurti, skena politike e Shqipërisë shpresëdhënëse të BE-së ka qenë në krizë të thellë dhe është prishur nga protestat. Të dielën (30 qershor), qeveria vendosi të mbajë zgjedhjet lokale edhe në qoftë se opozita i bojkotonte ato.
Këshilli i BE pritet të marrë një vendim nëse do të hapë negociatat e pranimit me Shqipërinë në tetor në përputhje me rekomandimin e Komisionit. Por ngjarje të tilla si votimi i së dielës vetëm përforcojnë bindjen e disa shteteve evropiane rreth paaftësisë së Shqipërisë për të përmbushur kriteret e pranimit.
“Ne pamë prova se votuesit ishin nën presion nga të gjitha palët politike. Kjo, së bashku me mediat polarizuara që përqendroheshin në krizën politike në vend që të jepnin informata të paanshme për kandidatët, mbajtën disa votues që të bënin zgjedhje të lira dhe të informuara”, komentoi ambasadori Audrey Glover, misionin e vëzhgimit të zgjedhjeve të ODIHR-it. ODIHR, Zyra për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut, është organi i specializuar i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) që merret me ‘dimensionin njerëzor’ të sigurisë.
Ajo shtoi se “mungesa e partive kryesore opozitare nga zgjedhjet në mënyrë të konsiderueshme ka zvogëluar zgjedhjen e kandidatëve për votuesit”.
Misioni i ODIHR ka dy muaj për të mbledhur prova për mashtrim zgjedhor ose sjellje të pahijshme. Peizazhi politik në Shqipëri karakterizohet nga një përçarje më e thellë midis Partisë Socialiste (PS) qeverisëse të kryeministrit Edi Rama dhe Partisë Demokratike të opozitës (PD) të Lulzim Basha së bashku me Lëvizjen Sociale për Integrim (LSI). Në shkurt, PD dhe LSI u tërhoqën nga parlamenti dhe njoftuan se nuk do të kthehen derisa të dorëhiqet Rama. Kryeministri hodhi poshtë kërkesat e tyre dhe PD-ja organizoi disa protesta, të shënuara nga dhuna e rastësishme në rrugë dhe vandalizmi.
Dita e zgjedhjeve ishte në përgjithësi paqësore, por pjesëmarrja kombëtare ishte e vogël 21.6%. Si shumë herë në të kaluarën, BE bëri thirrje për dialog.
“Qeveria dhe opozita duhet të demonstrojnë pjekuri politike dhe të angazhohen urgjentisht në dialog konstruktiv për të kapërcyer situatën aktuale politike. Të gjitha institucionet shqiptare dhe udhëheqësit politikë tani duhet të përqëndrojnë përpjekjet e tyre në zbatimin e vazhdueshëm të procesit të reformës. Ne besojmë se çdo pikëpamje e ndryshme rreth procesit zgjedhor mund të adresohet së shpejti nga institucionet kompetente në Shqipëri “, tha për EURACTIV Maja Kocijančič, Zëdhënëse për Politikat e Jashtme të BE dhe Politikën e Sigurisë.
Ambasadori i BE në Shqipëri, Luigi Soreca shtoi: “Është gjithashtu koha për të ecur përpara me reformat e sundimit të ligjit. Lufta kundër korrupsionit duhet të vazhdojë në baza ditore. Prokuroritë duhet të hetojnë çdo formë të korrupsionit të pretenduar, duke përfshirë shkeljet elektorale dhe blerjen e votave, në zbatim të legjislacionit ekzistues “.
Rama fajësoi opozitën për mosgatishmërinë e tij për të filluar një dialog, pavarësisht nga kërkesa e tij.
Kreu i opozitës, Lulzim Basha, nga ana e tij, akuzoi kryeministrin për korrupsion dhe lidhje me krimin e organizuar. Ai e përshkroi zgjedhjen si “jokushtetuese” dhe “një parodi tragjike të demokracisë. Është një votim me një parti, i kontrolluar nga një parti. Për ne, ky votë është zero, “tha ai.
Presidenti Ilir Meta u bëri thirrje udhëheqësve të “qetësojnë dhe të fillojnë një dialog”.
Roli i medias
Por fushata është dominuar nga retorika inflamatore. Ish-Presidenti Sali Berisha e përshkroi kryeministrin si “një cadaver politik që akoma nuk është djegur”.
Ndërkohë, Rama shpesh i referohet kreut të PD-së si “Pinocchio” dhe udhëheqësit të LSI-së si “tregues i pasuri”, “tha raporti përfundimtar i misionit të vëzhgimit të zgjedhjeve.
Mediat vetëm përforcuan mesazhe të tilla. Për shkak të kushteve të pasigurta të punës, gazetarët janë të prekshëm ndaj presionit dhe vetë-censurës.
Praktika e përdorur nga partitë kryesore politike dhe zyrtarët publikë për sigurimin e mediave me fotografi të autorizuar nga ngjarjet zyrtare dhe ato të fushatës, duke kufizuar qasjen e mediave në ngjarje, aftësinë e kufizuar të votuesve për të marrë informacion objektiv, tha raporti.
Perspektiva e Shqipërisë për t’u bashkuar me BE mbetet një vend i largët. Presidenti francez Emmanuel Macron tha të hënën (1 korrik) se do të ndalë zgjerimin e mëtejshëm të bllokut përpara se të bëhen reforma të thella në mënyrën se si funksionon BE-ja institucionalisht. “Shqipëria nuk është gati të bashkohet me Bashkimin Evropian, por ne jemi të gatshëm të fillojmë bisedimet e pranimit. Ne duhet të përgatisim; ne kemi nevojë për modernizimin dhe luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar “, tha Edi Rama.
Ndërkohë, kërkesa e qeverisë holandeze për Komisionin Evropian për të pezulluar marrëveshjen e liberalizimit të vizave të Shqipërisë është refuzuar. Parlamenti holandez kishte votuar në qershor për të bërë kërkesën, pasi ligjvënësit këmbëngulnin se regjimi pa viza përfitonte krimin e organizuar.
