Kryeministri Edi Rama gjatë një interviste për prestigjiozen amerikane Washington Post është pyetur në lidhje me sulmet kibernetike dhe urdhrin e prokurorisë për të ndaluar mediat të publikojnë të dhënat e hakerimit.
Për kryeministrin Rama, ky është një vendim i pakuptimtë dhe se në epokën e rrjeteve sociale nuk mund të kërkohet një gjë e tillë. Ndër të tjera, kryeministri ka komentuar sërish ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me Iranin dhe hakerimin e sistemeve online.
Pjesë nga intervista:
Prokuroria e Tiranës ndaloi mediat të publikojnë disa nga materialet e hakuara që sulmuesit kanë publikuar publikisht. Grupet e gazetarisë e kanë dënuar ndalimin. Rama tha se as ai nuk ishte adhurues i saj, por nuk ka komentuar në të kaluarën për shkak të pavarësisë së zyrës.
“Unë mendoj se këto janë vendime të pakuptimta, sepse në fund të fundit, ato nuk funksionojnë, para së gjithash. Prokuroria ka ecur rreptësisht sipas shkronjës së ligjit, por ndërkohë, në epokën e rrjeteve sociale, më mirë të mos ecësh kështu, sepse edhe nëse përpiqesh ta zbatosh nuk ia del”, tha RAMA.
Vendimi historik i Shqipërisë këtë muaj për të ndërprerë marrëdhëniet diplomatike me Iranin për një sulm kibernetik masiv të verës filloi me një hetim të nivelit të lartë, tha kryeministri i saj për Cybersecurity 202.
FBI dhe një ekip nga Microsoft punuan me ekspertë dhe ekspertë shqiptarë nga gjetkë për të identifikuar katër grupe të veçanta hakerimi që qeveria iraniane dihet se sponsorizon, veçanërisht jashtë Ministrisë së saj të Inteligjencës. Një prej tyre, kryeministri Edi Rama tha këtë fundjavë në një intervistë, ishte “në mesin e 10 grupeve më të mëdha të terrorizmit kibernetik, gjurmët e të cilëve janë zbuluar gjithashtu pas sulmeve ndaj Arabisë Saudite, Izraelit e kështu me radhë”.
Hakerët e korrikut, tha ai, ishin të prirur për shkatërrimin e shërbimeve qeveritare, 95 për qind e të cilave Shqipëria është zhvendosur në disponueshmërinë online pasi radhët e gjata më parë detyronin disa njerëz të prisnin me muaj për licencat dhe certifikatat.
“Në bazë të hetimeve, shkalla e sulmit ishte e tillë që synimi pas tij ishte shkatërrimi i plotë i infrastrukturës sonë në epokën e plotë të letrës dhe në të njëjtën kohë, zhdukja e të gjitha të dhënave tona”, tha Rama. “Ndjenja jonë tani është e para, se ata nuk ia dolën të shkatërrojnë infrastrukturën. Shërbimet janë kthyer. Së dyti, të dhënat. Po, ata morën disa, por praktikisht jo me ndonjë rëndësi të veçantë.”
Një grup që e quan veten Homeland Justice mori meritën për sulmin, me sa duket i frymëzuar nga Shqipëria që pret anëtarët e grupit disident iranian Mujahedeen-e-Khalq, ose MEK.
Kur Shqipëria urdhëroi dëbimin e diplomatëve iranianë dhe ndërprerjen e plotë të marrëdhënieve diplomatike, disa e përshëndetën atë si ndoshta veprimi më i fortë që një komb kishte ndërmarrë ndonjëherë në përgjigje të një sulmi kibernetik. Por disa pyetën gjithashtu nëse modeli do të funksiononte për vendet e tjera, duke pasur parasysh se disa nga lojtarët më të mëdhenj në hapësirën kibernetike, si Kina, do të ishte më e vështirë të ngriheshin jashtë.
Shqipëria nuk kishte një marrëdhënie kuptimplote me Iranin, tha Rama, kështu që shkëputja nga puna nuk ishte një humbje e madhe. Vende të tjera mund të jenë në gjendje të përdorin qasjen që ka bërë Shqipëria, në varësi të parë nga tërësia e çdo hetimi, në mënyrë që të ndihen të sigurt në dëbimin e diplomatëve, dhe më pas nga shkalla e dëmtimit që shkaktojnë sulmet.
“Po bombardon praktikisht vendin që ju e dini, duke shkatërruar infrastrukturën kritike,” tha Rama për sulmet e Iranit. “Bombat nuk janë të dukshme, plagët nuk janë fizike, faleminderit Zotit, por gjithsesi është një agresion, një bombardim dhe është dëm i drejtpërdrejtë për sovranitetin kombëtar. … A do ta ruani vendin që ju bombardon?”
Irani ka mohuar përgjegjësinë për sulmin dhe ka denoncuar reagimin e Shqipërisë.
Rama më foli të shtunën pas fjalimit të tij në Kombet e Bashkuara. Atje, ai kritikoi luftën e Rusisë në Ukrainë dhe dënoi një rezolutë të Këshillit të Evropës të vitit 2011 që përmendte akuzat për marrjen e organeve shqiptare gjatë luftës së viteve 1990 në Kosovë, pretendimet që Rama tha se përbënte “një nga rastet më të këqija të realitetit të shtrembëruar” dhe për të cilin “jo një copë provë ose provë u gjet kudo.”
Ai gjithashtu rekomandoi që Kombet e Bashkuara të ndërmarrin veprime të mëtejshme në hapësirën kibernetike. “I bëjmë thirrje Kombeve të Bashkuara, përfshirë Këshillin e Sigurimit, të fokusohen më seriozisht dhe konkretisht në trajtimin e sigurisë kibernetike duke investuar në parandalimin dhe të ndihmojnë të gjitha vendet anëtare të ndërtojnë elasticitet”, tha Rama.
