Ngushtimi i stokut të BJB-së është ndikuar nga tkurrja e borxhit të sektorit privat, si pasojë e rënies së tepricës së “kredive tregtare dhe paradhënieve” dhe ngushtimit të borxhit ndërkompani në një marrëdhënie investimit direkt – “investime direkte – hua ndërkompani”.
Në masën 78% borxhi i jashtëm i Shqipërisë është në maturitet afatgjatë. Gjatë tremu- jorit, teprica e BJB-së është ngushtuar për të dy maturitet. Borxhi i jashtëm afatshkurtër, ra me 17 milionë euro në nivelin 1,826 milionë euro, si pasojë e ngushtimit të instrumentit të “kredive tregtare dhe paradhënieve”. Ndërsa, rënia me 31 milionë euro e borxhit të jashtëm afatgjatë i atribuohet kryesisht ngushtimit të tepricës së “investimeve direkte – hua ndërkompani” afatgjata (me 27 milionë euro). Borxhi i jashtëm i Bankës Qendrore – alokimet e SDR nga FMN dhe ai i Sistemit bankar nuk kanë rregjistruar ndryshime të konsiderueshme.
Monedha evropiane (EUR) është monedha kryesore në emërimin e detyrimeve të Shqipërisë ndaj botës, me rreth 66% të totalit, ndërsa SDR përfaqëson 12% të stokut, në fund të periudhës.
Kreditorët publikë mbajnë pjesën më të madhe (rreth 47%) të tepricës së borxhit të jashtëm afatgjatë. Huatë e kreditorëve privatë kanë zgjeruar pjesën e tyre me rreth një pikë përqindje gjatë T1 2020, në 17%. Në të njëjtën kohë, detyrimi afatgjatë mes kompanive të lidhura në një marrëdhënie investimi direkt, ruan një nivel prej rreth 22% të totalit të borxhit të jashtëm afatgjatë.
Borxhi i jashtëm afatgjatë në maturitetin 1 deri në 5 vjet ka rënë, ndërkohë që teprica në maturitetin mbi 5 vjet ka pësuar rritje (Tabela 4). Pjesa e borxhit të jashtëm me më shumë se 5 vjet maturim e kalon dukshëm borxhin me maturitet nga 1 dhe 5 vjet.
Qeveria zotëron 46% të borxhit bruto
Qeveria e Përgjithshme zotëron rreth 46% të totalit të Borxhit të Jashtëm Bruto të Shqipërisë. Pjesa tjetër është e shpërndarë midis Sistemit Bankar (17%), Sektorëve të tjerë (36%) dhe Autoritetit monetar (1%).
Sektori i Qeverisë së Përgjithshme mban peshën kryesore në stokun e BJB-së. Në fund të muajit mars 2020, detyrimet e Qeverisë së Përgjithshme vlerësohen në 3,765 milionë euro dhe prezantohen kryesisht si hua afatgjata, obligacione dhe dëftesa.
Referuar fundvitit 2019, borxhi i jashtëm i Qeverisë së Përgjithshme u zgjeruan me rreth 8 milionë euro. Detyrimet e borxhit në formën e huave afatgjata u rritën përkatësisht me rreth 11 milionë euro, ndërsa detyrimet në formën e obligacioneve ranë me rreth 3 milionë euro.
Huatë e Qeverisë së Përgjithshme përfaqësohen nga huatë e tërhequra pas viteve ’90 dhe ato të riskeduluara, të cilat vazhdojnë të jenë të negociueshme midis palëve. Në fund të periudhës, huatë e riskeduluara përfaqësonin 0.2% të stokut të huave afatgjata të këtij sektori.
Stoku i borxhit të Autoritetit Monetar ose Bankës Qendrore, shënon 58 milionë euro, pa lëvizje të konsiderueshme gjatë tremujorit të parë të vitit 2020. Detyrimet e Autoritetit Monetar përbëhen vetëm nga alokimet e SDR-së, pasi huatë afatgjata të akorduara nga FMN u shlyen gjatë tremujorit të parë të vitit 2019.
Në fund të muajit mars 2020, borxhi i jashtëm bruto i Sistemit Bankar shënon 1,424 milionë euro dhe konsiston kryesisht në formën “hua” dhe “monedha e depozita”, respektivisht në 13% dhe 86% të totalit. Gjatë tremujorit, ky sektor nuk ka shënuar lëvizje të konsiderueshme në nivelin e borxhit.
Referuar nivelit të fundvitit 2019, niveli i borxhit të Sektorëve të tjerë ra me rreth 58 milionë euro në nivelin 2.964 milionë euro. Lëvizjet kryesore reflektojnë zvogëlim të detyrimeve në formën e “kredive tregtare dhe paradhënieve” (-16 milionë euro) dhe huave midis kompanive të lidhura në një marrëdhënie investimi direkt “investime direkte – hua ndërkompani” (-31 milionë euro)./monitor
