Nga E. Demi
Një Trinom – Baraz me një Instalacion
Një Ligj shumë i rëndësishëm që ndryshoi para katër vitesh.
Një grup artistësh që krijojnë jo vetëm “art për art”.
Dhe një mundësi financimi falë fondeve që Qeveria zvicerane lëvron për rritjen e demokracisë vendore në Shqipëri përmes Projektit “Lëviz Albania”.
Ky është trinomi ndërsa instalacioni me titull “Ndal Ndotjes në Fier”po krijohet dhe do të inaugurohet në muajin prill 2019.
Sipas Ligjit 139/2015 “Për Vetëqeverisjen Vendore”, Bashkia ka përgjegjësinë të “sigurojë, në nivel vendor, masat për mbrojtjen e cilësisë së ajrit, tokës dhe ujit nga ndotja”. Shoqata Antik e cila po e zbaton, operon në Qarkun e Fierit, një zonë e bekuar për pasuritë e shumta nën e mbi dhe, por edhe me shkallën më të lartë të ndotjes në vend. Artistët synojnë që përmes përdorimit të metodave innovative, konkretisht instalacionit monumental, kësaj forme konceptuale që mbetet moderne në çdo kohë të nxisë pjesëmarrjen qytetare në monitorimin e ushtrimit të funksionit që bashkia ka për të siguruar cilësi të shëndetëshme të ajrit dhe mjedisit për qytetarët e vet: Përmes “pranisë fizike” në qytetin e Fierit, që thërret, që kujton të mos harrosh.
Qytetarët dhe pushtetarët vendorë nuk janë palë përballë njëra-tjetrës, rrojnë të gjithë nën të njëjtin ajër. Ndotja është halli i të gjithëve. Ata që ndotin duhet ta ndalin krimin dhe të paguajnë. Dhe sigurisht që kjo nuk është edhe aq e lehtë për t’u zgjidhur. Dhe arsyet janë nga më të shumtat.
Fieri vuan sot jo vetëm ndotjen e “vjetër” të industrisë së trashëguar nga e kaluara komuniste por edhe atë të industrisë së ngritur këto 30 vjet. Sigurisht që ka ndryshime për mirë, por gjithësesi shifrat flasin për nivele shumë të larta të ndotjes së ajrit, tokës dhe ujrave.
Arti i instalacionit dhe vepra konkrete që i është besuar skulptorit Arben Bajo, do të jetë një “zë” tjetër krah organizatave të ndryshme mjedisore që operojnë në qarkun e Fierit. Realizimi i kësaj vepre synon t’u përcjellë mesazhe të qarta të gjithëve: qytetarëve, pushtetit vendor, bizneseve, se NDOTJA e ajrit, ujit, tokës është vdekje e sigurt për të gjithë.
Instalacioni po realizohet me materiale të riciklueshme që gjenden kudo në Bashkinë e Fierit për shak të industrisë që ka ekzistuar në kohën e komunizmit, si teneqe, hekurishte të ndryshkura, fuçi nafte që do të grumbullohen në landfillet dhe territoret e nxjerrjes së naftës dhe rafinerisë së përpunimit të naftës. Kjo, për të garantuar që struktura e veprës të jetë lehtësisht e çmontueshme dhe të mos jetë e rëndë.
Përveç mesazhit anti-ndotjes, vepra është konceptuar të jetë edhe një homazh për breza të tërë njerëzish, qytetarë të Fierit dhe përtej që punuan dhe shkrinë jetën e tyre në industrinë e nxjerrjes dhe përpunimit të naftës. Nafta, ari i zi, është bekim i tokës ku nxirret. Moderniteti ku jetojmë ne dhe brezat që vijnë pas nesh duhet të shkojë paralel me zhvillimet teknologjike që nuk janë kundër Njeriut dhe Jetës, përkundrazi.
