Nga Raffaele Polo
Tom Kuka është pseudonimi i përdorur nga shkrimtari dhe gazetari shqiptar Enkel Demi. Në këtë roman, botuar nga Besa (faqe 156, euro 15) Kuka trajton çështje shumë të rëndësishme përmes rrëfimit të tij, disa prej tyre lidhen me sëmundjen që çdo njeri mbart përreth. “Ora e ligë” nuk dëshiron të jetë vetëm “ora e sëmundjes”, por gjithashtu dëshiron t’i referohet asaj trazire të brendshme që njerëzimi mbart me vete, në çdo epokë dhe në çdo vend.
Personazhi që vdes në fillim të librit është një figurë historike shumë e rëndësishme. Autori u frymëzua për krijimin e tekstit nga një këngë e vjetër shqipe, një këngë vdekje, e cila e shtyu atë të thellojë studimin e protagonistit të madh historik, me largimin e të cilit hapet rrëfimi. Kënga e Çelo Mezanit: ky është titulli i një prej këngëve më të famshme në Shqipëri dhe është një kompozim i lindur gjatë periudhës së zgjimit kombëtar shqiptar. Kantiku shpreh dhimbjen dhe vajin e nënës së Çelo, një revolucionar i njohur shqiptar Çam nga fshati Arptisa, Perdika moderne.
Çelo Mezani jetoi gjatë fundit të shekullit të 19-të dhe ishte një kaçak, një nga luftëtarët që luftuan kundër pushtetit osman. Së bashku me të tjerët, ai mori pjesë në revoltën shqiptare anti-Tanizmat në 1847. Nuk është ende e qartë se çfarë i ndodhi, por mendohet se Osmanët arritën ta vrisnin me ndihmën e një tradhtari. Një këngë shumë e gjatë nga Çelo Mezani, në të cilën gruaja kërkon lajme për djalin e saj dhe përgjigjet mbërrijnë të para dhe të ashpra, duke përcjellë një ndjenjë të madhe ankthi dhe shqetësimi.
Atmosfera që rrethon romanin e Kukës është një magji e pastër. Personazhet, të gjithë të tërhequr mirë, duhet të merren jo vetëm me objektivitetin e ngjarjeve, por edhe me atë që është pjesa e tyre më intime dhe demonët e tyre të brendshëm.
Pena e autorit është e bukur, e cila në linearitetin e saj elegant i jep lexuesit një libër plot kuptim, ushqim të shkëlqyeshëm për të menduar dhe lexueshmëri të shkëlqyeshme. Një përzierje e mirë kjo Ora e ligë, midis së vërtetës dhe paprekshmërisë, rezultat i një aftësie të madhe narrative. /leccecronaca.it
