Komisioni Evropian prezantoi zyrtarisht të mërkurën një paketë huaje prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, teksa Brukseli përshpejton përpjekjet për të mbështetur luftën e Kievit përballë sulmeve gjithnjë e më të ashpra ruse dhe nismave të udhëhequra nga SHBA për t’i dhënë fund luftës.
Dy të tretat e paketës do të përdoren për të ofruar ndihmë ushtarake për Ukrainën, çka mund të përfshijë prokurimin e armëve dhe municioneve edhe nga jashtë BE-së, tha presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen. Tridhjetë miliardë eurot e mbetura do të përdoren për të mbuluar boshllëkun e pritshëm në buxhetin e Kievit.
Sipas Komisionit, Ukraina ka nevojë për 135.7 miliardë euro mbështetje ushtarake dhe buxhetore në vitet 2026 dhe 2027. Kjo përfshin 52.3 miliardë euro mbështetje fiskale dhe 83.4 miliardë euro ndihmë ushtarake. Po sipas Komisionit, Kievit pritet t’i mbarojnë fondet në prill.
“Me këtë mbështetje, ne sigurohemi që Ukraina, nga njëra anë, të mund të forcojë mbrojtjen e saj në fushëbetejë dhe aftësitë e saj mbrojtëse – pra të gjitha nevojat ushtarake – dhe, nga ana tjetër, të mbajë funksionimin e shtetit dhe shërbimeve bazë”, tha para gazetarëve, Von der Leyen.
Ajo shtoi se mbështetja ushtarake do të funksionojë sipas një “parimi kaskadë”, ku Ukraina do të furnizohet me armë nga jashtë bllokut vetëm nëse nuk ka pajisje të përshtatshme ushtarake evropiane në dispozicion.
“Preferencë evropiane së pari, dhe nëse kjo nuk është e mundur, atëherë blerje jashtë”, pohoi ajo.
Franca ka shtyrë prej kohësh “preferencën evropiane” në prokurimin e pajisjeve ushtarake. Megjithatë, Gjermania dhe shumë vende të Evropës Lindore të BE-së argumentojnë se blloku duhet të mbetet i hapur për blerjen e pajisjeve mbrojtëse nga Uashingtoni, pavarësisht zbehjes së mbështetjes amerikane për Kievin dhe tensioneve të fundit lidhur me kërcënimet e presidentit amerikan, Donald Trump për të pushtuar Grenlandën, një territor gjysmë-autonom danez.
Huaja do të funksionojë mbi bazën e “bashkëpunimit të përforcuar” mes vendeve të BE-së, duke u lejuar Hungarisë, Çekisë dhe Sllovakisë të përjashtohen nga skema. Këto tre vende janë thellësisht skeptike ndaj ofrimit të ndihmës financiare për Kievin.
Një zyrtar i lartë i Komisionit tha se huaja, e mbështetur nga buxheti afatgjatë i BE-së, do t’i kushtojë shteteve anëtare pagesa vjetore interesi prej rreth 3 deri në 4 miliardë euro. Propozimi i së mërkurës vjen gjithashtu pasi Komisioni dhe Gjermania, ekonomia më e madhe e BE-së, dështuan vitin e kaluar ta bindnin Belgjikën të mbështeste një “hua reparacionesh” për Kievin duke përdorur asetet sovrane ruse të ngrira. Belgjika mban shumicën dërrmuese të 185 miliardë eurove fonde të Kremlinit të bllokuara nga BE-ja pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska në vitin 2022.
Megjithatë, Von der Leyen sugjeroi se huaja e reparacioneve “mbetet në tryezë”.
“Është… shumë e rëndësishme t’i dërgojmë Rusisë një kujtesë të fortë se ne rezervojmë të drejtën për të përdorur asetet ruse të ngrira,” tha ajo, duke shtuar se këto asete do të mbeten të bllokuara deri në përfundimin e luftës dhe se Ukraina do të duhet ta shlyejë huanë vetëm pasi Moska të paguajë reparacione ndaj Kievit.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky tha në rrjetet sociale se breshëria përfshinte 113 dronë sulmues si dhe tre raketa balistike “është shumë e rëndësishme t’i përforcojmë luftëtarët tanë tani”.
Huaja duhet të miratohet nga Parlamenti Evropian dhe vendet e BE-së. Komisioni synon që disbursimi i parë të bëhet deri në prill, tha Von der Leyen
