Nga Admirina Peçi
Kur isha e vogël, mbase 5 ose 6 vjeç, ti bëje çdo ditë 4-5 orë rrugë në këmbë për të shkuar në minierë. Mund të udhëtoje herët në mëngjes, ose edhe vonë në prag mesnate. Varet se ç’turn do të qëllonte. Ty të binte më mirë të qëndroje atje mes maleve e të vije pranë nesh një herë në javë. Por ne ishim të vegjël. Në shtëpi kishte vetëm bukë misri. Ne nuk e donim. Dhe ti e ruaje racionin tënd të bukës së grunjtë e na e sillje në shtëpi. Ndonjëherë edhe pak margarinë a konservë peshku… O Zot sa gëzoheshim! Si hidhnim valle rreth sobës me dru në mes të kuzhinës!!!.
Ne nuk e dinim që ti bëje pakt me vdekjen sa herë futeshe thellë në minierë, në barkun e atyre maleve me krom e vrapoje për kapur minutat për t’i shpëtuar eksplozivit që shpërthente, pasi ti kishe ndezur fitilat. Kandili i karbitit më vjen ndërmend si sot. Me atë aromën e fortë e ngjyrën karateristike. Por edhe dritën e fortë që lëshonte. Ajo dritë, mendoja atëherë ishte dritë shpëtimi. Përmes saj ti shihje në galeritë e errëta e mund të vrapoje më shpejt, për t’u shpëtuar masave të gurta që shembeshin sa herë plaste dinamiti…
Herën e parë që ti bëre aksident në minierë unë nuk e mbaj mend. Të dytën pakëz mjergullt. Mbaj mend vetëm që ti nuk e sillje më atë copëzën e bukës së grunjtë në shtëpi. Mbaj mend edhe një rrëfim të frikshëm të gjyshes, që ju tregonte disa grave, të cilat mbanin në duar që u dridheshin, filxhanët e kafesë pa sheqer. Ajo ju shpjegonte se si ti kishe metur atje mbrenda në minierë për orë të tëra, pasi ishin shembur mijëra ton mineral. Zoti kishte krijuar për ty një zgavër atje, mes dy shkëmbinjve gjigandë, që pasi ishin rrëzuar, kishin zënë kokë më kokë. Ti shpëtove sërish. Edhe pse i gjymtuar…
Pastaj ndodhi ca vite më vonë një tjetër aksident. Një minë të kishte shpërthyer para fytyrës. Këtë aksident e kam përfytyruar përgjatë gjithë viteve të fëmijërisë time, sa herë shihja që të dilnin nga lëkura copëza kromi. Edhe sot trupi yt, që s’di të lodhet pastron vit pas viti copëza mineralesh që kanë mbetur në mish nga ai aksident…
Ti e vijove punën në minierë. Ne ishim katë fëmijë për t’u ushqyer. Ti nuk u dorëzove, deri ditën që regjimi ra, e procesi i çmendur i demokraturës ju dha goditjen e fundit ty dhe gjithë minatorëve, nxjerrjen në asistencë, më tej pensione të parakohshme që mjaftonin vetëm për një thes miell në muaj.
Kur ti ishe fëmijë, në shkollë, të gjithë habiteshin me aftësitë e pazakontë që kishe në matematikë e në shkencat e tjera. Gjatë gjithë viteve të shkollës time, nuk reshtën kurrë mësuesit të ma kujtonin se babai im kishte qenë një gjeni. Por, regjimi nuk desh që ti të shkolloheshe. Rruga e vetme që të lanë të lirë ishte puna në minierë, ose në kooperativë. Ti zgjodhe minierën.
Dhe sot, pesioni yt qesharak, 13 000 lekë nuk të mjafton as të marrësh ilaçet çdo muaj. Ende nuk ta kanë dhënë statusin e minatorit, edhe pse janë të njëjtët drejtues qeverish a trashëgimtarë të tyre, të cilët, të detyruan të punoje në minierë. As statusin e minatorit nuk e meriton pas gjithë atyre viteve munduese në galeritë ku takoje vdekjen çdo ditë???
