Agjensia franceze e lajmeve AFP i ka kushtuar një artikull në lidhje me bunkierizimin e vendin tonë në kohën e regjimit komunist. Media franceze shkruarn se bunkerët e ndërtuar për t’i bërë ballë sulmit bërthamor po gllabërohen nga deti për shkak të erozionit.
Në lidhje me këtë gjë ekspertët e klimës që punojnë për një program zhvillimi të Komeve të Bashkuara tregojnë se në një vijë bregdetare prej 427 kilometra dëmet e erozionit janë të mëdha dhe sa vjen e shtohen.
Artikulli i plote:
Bunkerët e epokës komuniste të Shqipërisë ishin të destinuara për t’i bërë ballë një sulmi bërthamor, por dekada më vonë fortifikimet po gllabërohen nga deti, ndërsa vija bregdetare e vendit është goditur nga erozioni. Brigjet e vendit ballkanik janë ndër më të prekurat në Evropë nga erozioni, sipas ekspertëve, të cilët fajësojnë ndryshimet klimatike dhe urbanizimin e pakontrolluar për fatkeqësinë.
Përgjatë brigjeve të Semanit në Shqipërinë qendrore, shumë nga bunkerët e ndërtuar nën drejtimin e ish-diktatorit Enver Hoxha – i cili i druhej pushtimit të afërt nga Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Sovjetik dhe Kina ndër të tjera – janë tani nën ujë. E njëjta gjë vlen edhe për komisariatin, një fushë sporti dhe një pus nafte. Në plazhe trungjet e pemëve janë shqyer, ndërsa çatitë e shembura dëshmojnë për pafuqinë e popullsisë përballë detit që përparon gjithnjë.
“Bunkerët duhej t’i rezistonin çdo gjëje, por ata dështuan në betejën e tyre të vetme,” thotë Ilir Zani, 80 vjeç
Sipas vendasve, Adriatik ka përparuar me 800 metra (gjysmë milje) në këtë zonë vetëm në tre dekadat e fundit. Banori i Semanit, Izmir Mernica, 47 vjeç, ka frikë se kafeneja e tij mund të jetë e radhës.
“Ne jemi të shqetësuar, deti po gëlltit gjithçka,” thotë ai, duke treguar me gisht një kullë uji tashmë të skalitur në mes të Adriatikut.
‘Valët do të na gëlltisin’
Në vitin 2009, autoritetet u mbështetën në tanke ushtarake për të tërhequr shtatë bunkerë të zhytur nga deti pas një vargu vdekjesh nga mbytja e shkaktuar nga vorbullat e krijuara nga rrymat përreth strukturave. Më shumë se një dekadë më vonë, bunkerët janë kthyer nën ujë.
Deti i “marrë sërish”, thotë Mernica.
Sipas ekspertëve të ndryshimeve klimatike që punojnë për Programin e Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), më shumë se një e treta e vijës bregdetare të Shqipërisë prej 427 kilometrash (265 milje) ndikohet nga erozioni, me një shkallë prej afërsisht një deri në dy metra (tre deri në shtatë këmbë). ) në vit.
Abdulla Diku, një specialist mjedisor, tha se për çdo hektar tokë rreth 27 ton tokë humbasin çdo vit nga baticat prekëse, që është afërsisht 11 herë mesatarja për vendet e tjera evropiane. Në Qerret të Shqipërisë qendrore, Vlash Moci ruan ende bunkerin e tij, i cili dikur strehonte armë kundërajrore dhe tani është një lokal që tërheq turistë të huaj. Moci, 64 vjeç, është i shqetësuar se baticat në rritje mund të kërkojnë biznesin e tij së shpejti, me bunkerin fqinj — një strukturë jeshile e zbehtë që duket si një disk fluturues — tashmë afër konsumimit.
“Kemi frikë se një ditë do të na përpijnë dallgët e mëdha. Është e tmerrshme,” i tha ai AFP.
Për të luftuar, pronarët e vilave dhe hoteleve aty pranë në Qerret kanë nisur të ndërtojnë bankina të paligjshme pingul me detin. Por ekspertët argumentojnë se masat vetëm sa e përkeqësojnë situatën.
Pika e nxehtë e erozionit
“Këto janë zgjidhje individuale që përkeqësojnë problemin dhe dëmtojnë biodiversitetin dhe ekosistemet detare”, paralajmëron Mirela Kamberi, eksperte e UNDP-së.
Më pak që është bërë për të ndalur baticat në rritje, deti duket të jetë i papërmbajtshëm për të ardhmen e parashikueshme. Për shkak të ndryshimeve klimatike, ekspertët parashikojnë se niveli i detit në Shqipëri do të rritet me 40 deri në 105 centimetra (16 deri në 41 inç) deri në vitin 2100, krahasuar me ndryshimet e regjistruara midis viteve 1986 dhe 2005.
Për t’i shtuar fatkeqësive të vendit, shpyllëzimi ka marrë gjithashtu një dëm, ndërsa pastrimi i parregulluar i rërës nga lumenjtë ka përshpejtuar rrjedhën e tyre dhe zhvillimi i pakontrolluar urban përgjatë bregdetit ka dëmtuar mbrojtjen natyrore të zonës.
“Problemi është se njerëzit kanë prerë pothuajse të gjithë bredhin për të ndërtuar ndërtesa, duke dëmtuar sistemet e natyrës,” thotë Besnik Zara, 66 vjeç, ndërsa hedh një kallam peshkimi në det.
Dhe në malet e Shupalit pranë Tiranës, është e lehtë të shihet se erozioni i dëmtimit ka shkaktuar më tej në brendësi — shumica e të cilave është shkaktuar nga shpyllëzimi dhe lumenjtë që ushqejnë një rezervuar aty pranë.
Ky liqen, i cili furnizon kryeqytetin me ujë të pijshëm, “konsiderohet tashmë një vatër erozioni”, thotë Diku. Për të përballuar, autoritetet ndaluan prerjen e më shumë pemëve nga pyjet e zonës në vitin 2016. Ata janë zotuar gjithashtu të zbatojnë premtimet e bëra në konferencat e OKB-së për klimën në Paris dhe Glasgow dhe kanë filluar miratimin e legjislacionit të ri.
“Krimi mjedisor do të trajtohet nga kodi penal si krim kundër jetës, pronës ose në të njëjtin nivel me krimet e organizuara,” paralajmëroi i Ministri i Brendshëm Blendi Çuçi.
