Një investigim tronditës nga tre mediat kryesore në Belgjikë, nga gazeta ‘Le Soir’, televizioni publik RTBF dhe revista ‘Knack’ ka arritur në përfundimin se mafia shqiptare po pushton botën për shkak të lehtësisë me të cilën i pastron paratë në Shqipëri. Më poshtë shkrimi i ‘Le Soir’, pjesë e një serie prej disa shkrimesh
Nga Louis Colart, LE SOIR
I dyshuari me shtetësi shqiptare, i vendosur në Belgjikë, ishte nën përgjim telefonik. Kur nuk fliste për aktivitetet e tij kriminale me gjuhë të koduar, ai mburrej në telefon me bashkëbiseduesit e tij. Dhe nuk dukej aspak i shqetësuar nga mundësia e kalimit të një periudhe në burg.
“Tani nuk do të flasim më për para, por për pasuri (…). Kemi arritur në pikën ku të gjithë kanë arritur një nivel të caktuar, të gjithë kemi shtëpi dhe toka, dhe tani do të fillojmë me të vërtetë. (…) Çfarëdo që të ndodhë, unë do të qëndroj katër muaj në burg, le të shkojnë në djall.”
Ky përgjim gjyqësor është pjesë e një hetimi të gjerë të kryer nga policia gjyqësore federale e Louvain-it, i cili çoi në shkurt të vitit 2019 në një seri kontrollesh ndaj një organizate belge-shqiptare aktive në kultivimin dhe shitjen e lëndëve narkotike.
Bëhej fjalë kryesisht për plantacione të mëdha kanabisi. Në total u zbuluan pesë plantacione, përfshirë një me 1.000 bimë në një lokal striptizmi në rrugën d’Aerschot në Bruksel.
Në janar 2020, gjykata penale e Louvain-it dënoi dymbëdhjetë të pandehurit (tetë prej tyre shqiptarë) me dënime burgimi që varionin nga 18 muaj deri në gjashtë vjet.
“Rrjete komplekse dhe të sofistikuara”
Ky vendim gjyqësor është pjesë e rreth njëzet vendimeve dhe dokumenteve të tjera gjyqësore – në disa raste konfidenciale dhe me mijëra faqe – të mbledhura dhe analizuara nga gazeta ‘Le Soir’ gjatë një hetimi disa mujor mbi organizatat kriminale shqipfolëse aktive në Belgjikë, në bashkëpunim me gazetarët e ‘Knack’ dhe RTBF.
Gjatë hetimit u intervistuan rreth një duzinë ekspertësh të krimit të organizuar: prokurorë, hetues, diplomatë, specialistë të pastrimit të parave, statisticienë dhe ekspertë të tjerë.
Sipas tyre, bëhet fjalë për një formë krimi të organizuar që është diskrete, por destabilizuese; e përfshirë në shumë aktivitete kriminale, por që është bërë veçanërisht një hallkë thelbësore e trafikut ndërkombëtar të kokainës; e dhunshme, por që zakonisht i zgjidh konfliktet kryesisht brenda botës kriminale dhe mes rivalëve të nivelit të lartë.
“Organizatat kriminale shqipfolëse janë aktive në të gjithë vendin dhe kanë depërtuar edhe në ekonominë e ligjshme”, thotë An Berger.
Fenomeni monitorohet nga afër nga njësia e specializuar “Ballkani”, e cila është pjesë e Drejtorisë Qendrore për Luftën kundër Kriminalitetit të Rëndë dhe të Organizuar (DJSOC).
Ajo shton: “Analizat tona më të fundit tregojnë se organizatat kriminale shqipfolëse po fitojnë gjithnjë e më shumë ndikim dhe fuqi. Ato po organizohen gjithnjë e më mirë dhe po koordinojnë aktivitetet e tyre brenda rrjeteve komplekse dhe të sofistikuara, veçanërisht në trafikun ndërkombëtar të kokainës, si dhe në prodhimin dhe tregtimin e kanabisit.”
François Farcy, drejtor gjyqësor i Lièges për policinë federale, konsiderohet si një nga specialistët më të njohur belgë të këtij fenomeni.
“Grupet kriminale shqiptare janë vendosur në mënyrë të qëndrueshme kudo dhe janë bërë më të fuqishme. Ato përbëjnë tashmë një kërcënim ndërkombëtar, veçanërisht në trafikun e drogës dhe pastrimin e parave. Kjo është e padiskutueshme. Ndikimi i tyre është rritur gjithashtu. Sot, ata janë në të njëjtin nivel me ‘Ndrangheta-n ose kartelet meksikane. Shqiptarët negociojnë si të barabartë. Nuk janë më ushtarët e vegjël të dikujt tjetër”.
Një avantazh që, sipas tij, shqiptarët kanë ndaj organizatave italiane ose meksikane është prania e tyre në të gjithë botën falë një diaspore prej të paktën dy milionë personash.
Brenda kësaj diaspore, një pjesë shumë e vogël e atyre që kanë zgjedhur rrugën e krimit mbështeten në lidhje të forta familjare, klanore ose shoqërore.
Shqiptarët njihen në botën kriminale si njerëz të besueshëm dhe që mbajnë fjalën.
“Një nga pikat më të forta të grupeve kriminale shqiptare është aftësia e tyre për të krijuar partneritete afatgjata me rrjete të tjera të krimit të organizuar”, konfirmon një zëdhënës i Europol.
“Këto lidhje janë krijuar fillimisht përmes marrëdhënieve me grupet kriminale italiane – veçanërisht me ‘Ndrangheta dhe grupet e Pulias – si dhe me rrjete kriminale turke.”
Megjithatë, nuk ka qenë gjithmonë kështu.
Sipas kujtimeve të hetuesve dhe statistikave të policisë federale, dhjetë apo njëzet vjet më parë kriminelët me origjinë shqiptare ishin të përfshirë kryesisht në shfrytëzimin e prostitucionit dhe në vjedhjet e banesave.
Sot këto aktivitete pothuajse janë zhdukur nga radarët e autoriteteve.
Në vend të tyre, prioritetet e këtyre grupeve kriminale janë bërë trafiku i kokainës, trafiku i kanabisit dhe pastrimi i parave në shkallë të gjerë.
1. Kokaina, 2. Pastrimi i parave…
Frédéric Van Leeuw, i cili prej vitesh ndjek kriminalitetin shqipfolës dhe më parë ka qenë prokuror federal, shpjegon:
“Në vitet 2007–2008 zhvilluam një hetim të madh ndaj shqiptarëve, të njohur si dosja ‘Skanderbeg’ (e emërtuar sipas heroit kombëtar shqiptar).”
Ishte hera e parë që prokuroria federale përpiqej të krijonte një pasqyrë të plotë të mafias shqiptare në Belgjikë.
Sot, prokurori i përgjithshëm i Brukselit kujton: “Përfunduam duke kuptuar se trafiku i qenieve njerëzore, pastrimi i parave dhe grabitjet me armë ishin të gjitha pjesë e së njëjtës çështje. Shqiptarët ishin të gatshëm të bënin çdo gjë, mjafton që të sillte para”.
Drejtoria Qendrore për Luftën kundër Kriminalitetit të Rëndë dhe të Organizuar (DJSOC) konfirmon se që nga ajo kohë ka ndodhur një ndryshim i qartë i aktiviteteve kriminale.
“Kokaina dhe pastrimi i parave janë aktualisht dy aktivitetet kryesore të organizatave kriminale shqiptare”, deklaron An Berger.
“Shfrytëzimi seksual dhe vjedhjet në banesa nuk bëjnë më pjesë në aktivitetet kryesore. Ato janë zëvendësuar nga importi dhe eksporti i kanabisit, si dhe nga mashtrimet në sistemet sociale.”
Shpërthimi i Madh i SkyECC
Në mes të kësaj dekade të praktikave kriminale në zhvillim, ndodhi një shpërthim i madh gjyqësor: çmontimi nga policia i aplikacionit të mesazheve të koduara SkyECC në vitin 2021, i cili pasoi nga afër një tjetër mbylljeje, atë të EncroChat. Këto veprime zbuluan vërtet fuqinë e fituar nga organizatat kriminale ballkanike: një në gjashtë përdorues të profileve të SkyECC të thyer nga hetuesit flisnin shqip. Ishte gjuha e dytë më e përdorur pas holandishtes në këtë aplikacion, i cili përdorej pothuajse ekskluzivisht nga kriminelë të nivelit të lartë, veçanërisht trafikantë të kokainës.
“Falë SkyECC, u bë e qartë se grupet shqipfolëse tani zënë një pozicion dominues në tregtinë ndërkombëtare të kokainës, aktivitetin e tyre kryesor”, deklaroi zëdhënësi i policisë federale. “Ata janë në gjendje të kontrollojnë të gjithë zinxhirin e furnizimit, nga prodhimi në Kolumbi deri te shpërndarja në Evropë, falë rrjeteve komplekse dhe të sofistikuara.” Këto janë struktura kriminale ndërkombëtare që mund të veprojnë nga jashtë dhe të gjenerojnë qindra miliona euro fitime. Çështjet Encro dhe Black Eagle, së bashku me dhjetëra të pandehur të tyre – shumë prej tyre shqiptarë – kanë dominuar gjykatat belge në muajt e fundit. Sipas Gjykatës së Apelit të Brukselit, organizata kriminale e dënuar në rastin e fundit grumbulloi jo më pak se 659 milionë euro përmes trafikimit të kokainës. Vetëm në katër vjet. Në këto mega-raste, të dhënat e “Sky” dhe “Encro” dhanë një pasqyrë të metodave të krimit të organizuar belgo-shqiptar: kontejnerë me prekursorë kimikë dhe laboratorë përpunimi droge, foto të pirgjeve me para, vende fshehjeje në automjete ose kontejnerë për para dhe drogë, selfie me armë të përdorura për të frikësuar… Një botë e panjohur më parë e krimit të organizuar.
Këtë vjeshtë, dy organizata kriminale shqiptare do të duhet të paraqiten gjithashtu para gjykatës së Anversës për trafik ndërkombëtar droge. Në një rast, 26 shqiptarë, me origjinë nga Vlora dhe të lidhur familjarisht, janë në gjyq. Rasti tjetër ka të bëjë me një organizatë e cila, sipas Europolit, drejtonte një “hapësirë pune për krimin e organizuar” përdorte bashkëpunëtorë në portin e Anversës.
Një narko-shtet?
Gjatë pesë viteve të fundit, një sasi e konsiderueshme e të dhënave nga SkyECC është ndarë me autoritetet në Tiranë. Ky shkëmbim informacioni nuk është pa rrezik, duke pasur parasysh se vendi përshkruhet rregullisht si një “narko-shtet” nga hetimet gazetareske, ku korrupsioni mbizotëron.
Kjo për shkak të një vendi që mbetet i varfër, ku paratë e pista që rrjedhin përmes organizatave kriminale janë të vështira për t’u refuzuar dhe kryesisht ushqejnë sektorët e ndërtimit dhe turizmit. Në këtë peizazh institucional të paqëndrueshëm, Zyra e Prokurorit Federal Belg megjithatë i beson SPAK-ut, homologut të saj shqiptar për krimin e organizuar dhe korrupsionin, të krijuar në vitin 2019.
“Konteksti shqiptar nuk është i favorshëm për bashkëpunim. Ne duhet të qëndrojmë gjithmonë të kujdesshëm dhe të mos jemi naivë. Por duke bashkëpunuar me njerëzit e duhur, arrijmë rezultate”, inkurajon Geert Schoorens, kreu i seksionit “CrimOrg” të Zyrës së Prokurorit Federal.
“Ne e dimë se çfarë informacioni i dhamë Shqipërisë. Ndonjëherë pyesnim veten nëse do të përdorej, pasi ishte potencialisht shpërthyes. Po shohim se po përdoret vërtet dhe se një spastrim po zhvillohet në anën shqiptare. Pas SkyECC, arrestime ose masa të tjera parandaluese janë ndërmarrë në Shqipëri kundër më shumë se 340 figurave kyçe, duke përfshirë politikanë, gjyqtarë, prokurorë, zyrtarë të lartë policie dhe nëpunës civilë. Këto të dhëna kanë ndihmuar gjithashtu në zgjidhjen e pesëmbëdhjetë vrasjeve dhe pesëmbëdhjetë tentativave për vrasje”, thekson magjistrati federal.
Plumba në kokë
Dhuna është vërtet e përhapur në botën kriminale shqipfolëse. Megjithatë, nuk janë këta burra që bëjnë rregullisht tituj me të shtëna në rrugët e Brukselit. Jo, këto klane mafioze kultivojnë një diskrecion të caktuar dhe kur nxirren armë, kjo është përgjithësisht për larjen e hesapeve midis anëtarëve të nivelit të lartë të spektrit kriminal.
Belgjika është tronditur nga tre atentate të lidhura me rrjetet shqiptare në vitet e fundit. Më 8 prill 2020, Edit Mema u qëllua pesë herë në picerinë e tij në Strombeek-Bever. Autori i krimit iku me biçikletë, por u kap shpejt. Në vitin 2024, Afrim M. u dënua me tridhjetë vjet burg për vrasjen e kreut të dyshuar të një organizate kriminale të përfshirë në trafikun e kokainës.
Rasti i dytë: Më 27 nëntor 2020, Ardit Spahiu, 38 vjeç, anëtar i klanit Alibej, doli nga Golfi i tij pasi u rrethua në një rrugë në Molenbeek. Ai u qëllua menjëherë për vdekje nga burra të maskuar që hapën zjarr në mes të ditës. Viktima ishte larguar nga Shqipëria për në Belgjikë një vit më parë, nga frika për sigurinë e tij. Një luftë e dhunshme shpërtheu midis klanit Alibej dhe klanit Çopja, të udhëhequr nga Franc Gergely. Ai u ekstradua nga Dubai në Belgjikë në fund të vitit 2023 dhe, dy vjet më vonë, u dënua me 25 vjet burg për urdhërimin e vrasjes. Po atë vit, klani Çopja u shpërbë në Shqipëri.
Një vrasje e tretë ndodhi në fillim të vitit 2022. Bledar Muça, një 39-vjeçar shqiptar nga Elbasani, u qëllua me gjakftohtësi një të shtunë në mbrëmje, i qëlluar disa herë në kokë përpara shtëpisë së tij në Aartselaar. Muça njihej si një bashkëpunëtor i besuar i klanit kriminal Çopja dhe, sipas disa burimeve, ishte i përfshirë në trafikun ndërkombëtar të drogës. Në vitin 2016, ai vetë ishte dënuar në Shqipëri për të qëlluar dy oficerë policie.
