Përmbytjet e përsëritura në Shqipëri nuk janë thjesht pasojë e reshjeve të dendura. Sipas ekspertëve, shkaku kryesor fshihet pas një dështimi institucional: një lëmsh kompetencash mes pushtetit qendror dhe bashkive, i krijuar që pas reformës territoriale të vitit 2014. Ky fragmentim i përgjegjësive bën që, ndërkohë që vendimet merren në nivel qendror, pasojat dhe dëmet të përballohen nga komunitetet lokale.
Ndarja e përgjegjësive në letër
Në teori, ndarja e detyrave duket e qartë. Reforma i ngarkoi bashkitë me përgjegjësi direkte për infrastrukturën lokale të kullimit, duke përfshirë pastrimin e kanaleve dytësore, riparimet e vogla dhe reagimin e parë në terren gjatë emergjencave. Nga ana tjetër, pushteti qendror, përmes Ministrisë së Bujqësisë, mban kontrollin mbi infrastrukturën strategjike: kolektorët kryesorë, veprat e mëdha hidroteknike dhe politikat kombëtare për menaxhimin e ujërave.
Konflikti në terren, aty ku sistemi dështon
Problemi lind pikërisht aty ku këto dy nivele takohen. Ekspertët theksojnë se funksionimi i sistemit është si një zinxhir: nëse kanali kryesor, për të cilin përgjigjet qeveria, nuk pastrohet, ai bllokon dhe mbingarkon automatikisht rrjetin e kanaleve lokale nën administrimin e bashkive. Si rezultat, bashkitë gjenden të pafuqishme përballë përmbytjeve, pasi nuk kanë kompetencë të ndërhyjnë në shkaktarin e vërtetë të problemit. Kjo mungesë koordinimi krijon një “zinxhir të ndërprerë” funksional, ku çdo palë vepron pa u bashkërenduar me tjetrën.
Kaosi në emergjenca dhe administratë
Ky problem bëhet edhe më i dukshëm në situata emergjente. Vendime kritike, si hapja e portave të digave, merren nga qeveria qendrore, por janë bashkitë dhe banorët ato që përballen me pasojat direkte, shpesh pa u konsultuar. Paralelisht, ekziston edhe një dublim administrativ: të dyja palët kryejnë monitorim dhe prodhojnë raporte të veçanta, gjë që çon në reagime të vonuara në vend të një veprimi të përbashkët dhe të shpejtë.
Përfundim: Një faturë që e paguan komuniteti
Në fund, kjo ndarje e paqartë e përgjegjësive rezulton në një situatë ku askush nuk mban përgjegjësi të plotë. Vendimmarrja mbetet qendrore, reagimi është lokal, ndërsa fatura ekonomike dhe sociale paguhet nga qytetarët. Për sa kohë përmbytjet vazhdojnë të trajtohen si fatkeqësi natyrore dhe jo si pasojë e një dështimi të thellë institucional, zgjidhjet afatgjata do të mbeten larg.
