Nga Adriatik R. Dosti
Edhe pse emrin e saj të vërtetë ajo rrugë a rrugicë… prej vitesh e vitesh e ka “Shyqyri Bërxolli”… ma do mendja se zor të gjesh në Tiranë, por edhe në gjithë Shqipërinë njeri që ta njohë me këtë emër.
Ajo rrugicë e dashur për të gjithë kryeqytëtasit e shqiptarët ka vetëm një emër dhe këtë të përjetshëm; “Rrugica e Çamëve”. Këtë etiketim e ka marrë nga komuniteti martir shqiptar i Çamërisë, i cili u vendos këtu shumë vite më parë pas përzënies me dhunë, zjarr e hekur që monarko-sadistët grekë i bënë popullsisë së kësaj krahine shqiptare, e cila edhe sot kullon gjak, e dhemb në shpirtin e lënduar të Shqipërisë Mëmë si kurrë më parë.
Ehhh, sa kujtimë ruaj nga kjo rrugicë e nga banorët e mrekullueshem të saj, nga ata njerëz që shpirti e zemra ju burojnë veç mirësi, mbarësi, patriotizëm, atdhetari, dëshirë për punë e besim tek i madhi Zot.
Sapo hyn, në krye të saj është Dinastia Nuri, ku dikur Babë Rexhepi (rahmet pastë) të uronte mirëseardhjen, tek rrinte ulur në atë stolin e tij të vogël e kuvendonte në anën tjetër të rrugës më Fadilin e djemtë e tij, me njërin prej të cilëve, Besimin kam bërë shërbimin ushtarak shumë vitë të shkuara.
E mes tyre, i miri Kadri, kampioni i madh i mundjes shqiptare e njeriu i rrallë i kësaj familje patriote, punëtore e fisnike. Dhe unë që ndaloja me dëshirën më të madhe e pija një kafe tek Nënë Hamideja e djemtë e saj, miqtë-vëllezër të mij, Luti e Nusha, por edhe me Kadriun e djemtë e tij, Vinin e Denisin.
E si relike e rrallë aty në një kulm shtëpie me Nuret, kanë qenë Demnerët e shtëpia e të famëshmit Rrem Demneri që meriton respekt të veçantë.
Pas ‘90 kjo rrugicë, falë Nurëve, por edhe familjeve të tjera çame që banojnë këtu u bë tregu-hambar i Shqipërisë, duke shfrytëzuar në kohën e momentin e duhur lidhjet tregtare me Turqinë, armiken e përjetshme të Atdheut të tyre të grabitur, Greqinë.
Këtu, jo vetëm që gjeje gjithçka që i duhej një njeriu e një familje për një jetë normale e që na kishin munguar deri në ekstrem e banalitet të gjithëve për dekada më radhë, por këtu u punësuan me të ashtuquajturën “tregti” tek tregu i çamëve qindra e qindra njerëz.
Dhe tregu cam gumëzhinte që në mëngjes herët e deri vonë në mbrëmje sikur të ishter një koshere bletësh punëtore, e natyrisht që njerëzia blinte më çmime shumë të leverdisshme për kohën gjithëçka që i duhej e i nevojitej.
Këtu ishin çdo ditë miqtë e mij të mrekullueshëm, të thjështë, fjalëpakë e punëtorë, Caci, Ben Keta, Liku, Kadri Pengili , Cen Mema, Besimi, Lani, Dyli, Gaspri, Beqiri, Shati, Nikja, Tosi, Qemoli, Rafua e motrat e saj e të tjerë, e të tjerë…
E në mes të rrugicës edhe e famshmja shkollë, “Kristoforidhi”, ku shpenzuam jo pak nga rinia e adoleshenca jonë duke luajtur në oborrin e saj futboll, derisa i bënim gjunjët gjak.
Dhe ja më pas shtëpia e Memëve (Arbana), nga ku shkëlqyen në sportin tirons, por edhe atë kombëtar Haxhiu, Beqiri, Aliu, Osmani e më pas edhe trashëgimtarët e tyre Sula, Ardi e të tjerë, deri tek i pafati i kësaj botë të mbrapshtë super talenti i Memëve, djali i ndjerë i mikut tim të shtrenjtë, Cenit.
Në vijim janë radhazi familjet e shumë respektuara të kësaj rrugice legjende të Tironës sonë të shtrenjtë; Belitë, Kikët, Ferhatët, Hykët, Mezinët e të tjerë, e të tjerë që gjithashtu kanë nxjerrë emra të shquar të sportit shqiptar.
Në të majtë, kur del për t’u kryqëzuar më rrugën “Myslym Shyri”, ende janë shtëpitë e miqve të mij të mirë e të hershëm, Llaq Gogës, Ferd Zerdjes, Qemolit të Cajës, Ed Dashit, e deri poshtë në fund të rrugicës ku kanë qenë vëllezërit Mazreku. Trajnëri i famshëm i peshëngritjes Zyhdiu e kolegu im i punës së detyruar në Kombinatin “Josif Pashko”, Xhevdeti.
Po aty, ndodhet edhe shtëpia e mirënjohur e Nallbanëve, nga ku prej babës së tyre, Saliut mori jetë në Shqipëri sporti i tenisit, të cilin diktatura kurrë nuk e la të zhvillohej, se e quante sporti luks i borgjezisë.
Sa histori, kujtime e ngjarje të bukura, prekëse e njerëzore ka kjo rrugicë o njerëz! Pikërisht, pse protagonistë të saj e kurdoherë vetëm për mirë kanë qenë në shumicë banorët e saj të mirë, çamët.
Çfarë nuk bëri ai mut regjimi i urryer të hidhte baltë, llum, të villte vrer e mllef kundër çamëve për t’i fyer, ulur, përbuzur e denigruar ata e për të mos i quajtur kurrë pjesë të popullsisë shqiptare, sepse natyrisht më parë si të pabesë lindur mes pabesise komunistë jua kishin tradhëtuar e shitur tokën e tyre të shtrenjtë, Çamërinë, e çamët i kishin vrarë e prerë me thikë pas shpine.
Por. kurrë nuk ja dolën dot, pasi çamët mbetën ata që i ka njohur mirë historia jonë, por edhe ajo ballkanike; trima, punëtorë, fisnikë, patriotë, nacionalistë e besimtarë të Zotit.
Në vitin e zi ’97, kur Tirana ndodhej nën terrorin e kontrollin e bandave kriminale të rrugës, që na i bëri peshqesh politika e mbrapshtë tradhëtare e antikombëtare shqiptare, në Rrugicën e Çamëve nuk luajti vendit asnjë tullë a qerpiç, nuk u këput as edhe një degë peme, nuk u dëmtua e kërcënua askush, dhe kjo krejtësisht për meritë të banorëve të saj e kurrë prej atij farë shteti shqiptar që çamët kurdoherë dhe fatkeqësisht e kanë patur kundër si thikë pas shpine.
Dola edhe sot tek tregu çam, ashtu siç kam dalë kushedi sa herë për vite e vite me radhë, për të takuar e për t’u çmallur me miqtë e mi të shumtë.
U lumturova, kur dyer e dritare të këtyre njerëzve të mirë i gjeta sërish hapur për miq e shokë të mirë, ashtu si përjetësisht në traditën e tyre fisnike të bujarisë prekëse e tepër njerëzore.
Natyrisht, që sot rrugica m’u duk edhe më e bukur, por edhe më e dashur dhe njerezit edhe më të mirë e më të qeshur. Natyrisht, rikthehesha pas kaq e kaq vitesh dhe malli bën të vetën, ndaj edhe pa u mërakosur fort seç mund të kenë menduar të tjerët për mua, ashtu siç e ndjeva, nga shpirti e zemra u ula e putha me respekt gurët, afaltin e kalldrëmin e saj.
Faleminderit, o njerëz të mirë, të kësaj rrugice historike për gjithçka të mirë që bëtë e i dhatë Tironës sonë. por edhe atdheut tuaj.
Zoti ju bekoftë ju e tokën tuaj të shenjtë, Çamërinë tonë martire…
https://tirona.info/rrugica-e-cameve-nga-adriatik-r-dosti/
