Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, deklaroi se populli i tij do të zgjidhte Danimarkën mbi Shtetet e Bashkuara “këtu dhe tani”, nëse do t’u kërkohej të bënin një zgjedhje të tillë.
Deklarata u bë gjatë një konference të përbashkët për shtyp me kryeministren daneze, Mette Frederiksen, dhe përbën qëndrimin më të fortë të shprehur nga një përfaqësues i territorit gjysmë-autonom danez që nga rinovimi i deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump për aneksimin e Groenlandës.
Trump ka pohuar se SHBA-të duhet të “zotërojnë” Groenlandën për t’u mbrojtur nga Rusia dhe Kina. Shtëpia e Bardhë ka përmendur mundësinë e blerjes së ishullit, pa përjashtuar përdorimin e forcës për ta aneksuar atë.
Danimarka, një tjetër anëtare e NATO-s, ka reaguar ashpër ndaj këtyre deklaratave. Kryeministrja Frederiksen paralajmëroi se përdorimi i forcës ushtarake do të shënonte fundin e aleancës transatlantike të mbrojtjes.
Megjithëse është territori më pak i populluar, pozicioni strategjik i Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë kyç për sistemet e paralajmërimit të hershëm ndaj sulmeve me raketa dhe për monitorimin e lëvizjeve detare në rajon.
Sipas ‘BBC’, Trump ka deklaruar vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pretenduar pa paraqitur prova se ishulli është “i mbuluar kudo me anije ruse dhe kineze”.
Aktualisht, SHBA-të kanë më shumë se 100 trupa të stacionuara në mënyrë të përhershme në bazën Pituffik, në veriperëndim të Groenlandës, e cila operohet nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore. Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, Uashingtoni ka të drejtë të dislokojë forca shtesë në territor.
Megjithatë, Trump u tha gazetarëve në Uashington javën e kaluar se një marrëveshje qiraje nuk ishte e mjaftueshme dhe se SHBA-të “duhej të kishin pronësi”, duke shtuar se “NATO-ja duhet ta kuptojë këtë”.
Në konferencën për shtyp në Kopenhagen, Frederiksen dënoi atë që e quajti “presion krejtësisht të papranueshëm nga aleati ynë më i ngushtë” dhe paralajmëroi se “pjesa më sfiduese është ende përpara nesh”.
Nga ana e tij, kryeministri i Groenlandës tha se ishulli po përballej me një “krizë gjeopolitike”, por theksoi se qëndrimi i tij ishte i qartë:
“Nëse duhet të zgjedhim midis Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës këtu dhe tani, ne zgjedhim Danimarkën,” tha Nielsen.
“Një gjë duhet të jetë e qartë për të gjithë: Groenlanda nuk dëshiron të jetë në pronësi të Shteteve të Bashkuara, nuk dëshiron të qeveriset prej tyre dhe nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara”, shtoi ai.
Konferenca për shtyp u zhvillua një ditë përpara se ministri i Jashtëm danez, Lars Løkke Rasmussen, dhe homologja e tij nga Groenlanda, Vivian Motzfeldt, të udhëtojnë drejt SHBA-së për takime me Zëvendëspresidentin JD Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio.
Aleatët e Danimarkës në NATO përfshirë vende të mëdha evropiane dhe Kanadanë janë rreshtuar në mbështetje të saj, duke riafirmuar se “vetëm Danimarka dhe Groenlanda mund të vendosin për çështjet që lidhen me marrëdhëniet e tyre”.
Ata theksuan se siguria e Arktikut duhet të garantohet në mënyrë kolektive nga aleatët dhe bënë thirrje për respektimin e parimeve të Kartës së OKB-së, përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve.
Shqetësimet për të ardhmen e Groenlandës janë rritur më tej pas përdorimit të forcës ushtarake nga Trump kundër Venezuelës të shtunën për të rrëzuar presidentin Nicolás Maduro.
Trump kishte bërë edhe më parë një ofertë për të blerë Groenlandën në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë presidencial, por ishte refuzuar me arsyetimin se ishulli “nuk është në shitje”.
Vitet e fundit, Groenlanda ka tërhequr interes në rritje për burimet e saj natyrore, përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin, të cilat po bëhen më të aksesueshme ndërsa akulli shkrihet për shkak të ndryshimeve klimatike. Shkencëtarët besojnë gjithashtu se territori mund të ketë rezerva të konsiderueshme nafte dhe gazi.
gijotina.com/
