Ministrja e Burimeve Minerale të Groenlandës ka hedhur poshtë kategorikisht çdo përpjekje të Shteteve të Bashkuara për të vendosur mbi të ardhmen e burimeve minerale të vendit, duke theksuar se asnjë forcë e jashtme nuk mund të përcaktojë fatin e pasurisë natyrore të Arktikut.
“Gjithçka është në tryezë, përveç sovranitetit tonë”, tha Naja Nathanielsen për Politico, dy ditë pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump zhvilloi bisedime me dyer të mbyllura me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte, në të cilat presidenti i SHBA-së pretendoi se u diskutua edhe një marrëveshje mbi burimet e Groenlandës.
Nathanielsen vuri në dyshim drejtpërdrejt të drejtën e palëve të treta për të marrë vendime të tilla, duke e bërë të qartë se vendi i saj nuk do të pranojë që zhvillimi i ardhshëm i sektorit tonë të minierave të vendoset jashtë Groenlandës. Siç theksoi ai, çdo marrëveshje që do t’i lejonte një vendi tjetër, përveç vetë Groenlandës, të kontrollojë mineralet e saj është jashtë diskutimit.
Tensionet u përshkallëzuan më herët këtë javë kur Trump kërcënoi të vendoste tarifa masive ndaj vendeve të Bashkimit Evropian nëse ato nuk do të pranonin t’ia dorëzonin Groenlandën Shteteve të Bashkuara. Presidenti amerikan u tërhoq të mërkurën, duke thënë se kishte arritur një kornizë për një marrëveshje të ardhshme me Rutte. Megjithatë, detajet e kornizës mbeten të paqarta.
Sipas një zyrtari evropian që foli për Politico, korniza në fjalë mund të përfshijë krijimin e një bordi mbikëqyrës për mineralet e Groenlandës. Ministrja e Burimeve Minerale e hodhi poshtë kategorikisht edhe këtë mundësi, duke deklaruar se kjo do të përbënte një transferim të sovranitetit. Në të njëjtën kohë, ajo la të hapur mundësinë e bisedimeve shumëpalëshe mbi këtë çështje.
Groenlanda ka rezerva të konsiderueshme të metaleve të rralla, të afta të përmbushin deri në një të katërtën e kërkesës botërore për disa elementë, si dhe sasi të mëdha nafte, gazi, ari dhe metalesh kritike për energjinë e pastër. Pavarësisht kësaj pasurie, minierat mbeten jashtëzakonisht të kufizuara.
“Nuk po them se nuk mund të ketë asnjë marrëveshje“, tha Nathanielsen , duke shtuar se qeveria nuk ka kundërshtim për forcimin e kapaciteteve të NATO-s në Groenlandë apo për format e mbikëqyrjes, dhe është e hapur për përmirësimin e marrëveshjes së bashkëpunimit minerar të vitit 2019 me Shtetet e Bashkuara.
“Ajo që nuk mund të bëjmë është të tregtojmë mineralet tona për sovranitetin tonë”, theksoi ajo.
Pasi u takua me kryeministrin e Groenlandës, Jens Frederik Nielsen, në Nuuk të premten, kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha se pavarësisht seriozitetit të situatës, ekziston një rrugë që po përpiqen të ndjekin me amerikanët. Ajo ishte takuar më parë me Rutten në Bruksel për t’u informuar mbi bisedimet e tij me Trump. Nielsen pranoi të enjten se ende nuk ishte në dijeni të detajeve të marrëveshjes, ndërsa Bashkimi Evropian rrit përpjekjet për të krijuar një zinxhir furnizimi për lëndë të para mes pasigurisë në rritje mbi aleancat globale.
Groenlanda konsiderohet një faktor vendimtar në këtë ekuacion dhe tashmë ka nënshkruar një partneritet strategjik me BE-në për mineralet nga viti 2023. Nathanielsen beson se SHBA-të kanë lëvizur më shpejt në ndërtimin e zinxhirëve të furnizimit, për shkak të marrëveshjeve të shumta tregtare të Trump dhe harmonizimit të legjislacionit kombëtar, ndërsa BE-ja ka lëvizur më ngadalë, sepse procesi është më kompleks. Siç përfundoi ajo, tensioni është ulur pasi Trump përjashtoi ndërhyrjen ushtarake, por njerëzit mbeten në gatishmëri dhe është bërë e qartë se SHBA-të janë një aleat, jo domosdoshmërisht një mik në këtë kohë.
