Parlamenti çek ka refuzuar këtë javë kërkesën e gjykatës për t’i hequr imunitetin kryeministrit Andrej Babiš, duke pezulluar për momentin vazhdimin e procesit gjyqësor ndaj tij për një çështje të dyshuar mashtrimi me fonde të Bashkimit Evropian.
Dhoma e ulët e parlamentit votoi kundër autorizimit për gjykimin e tij, me mbështetjen e deputetëve të partisë së tij ANO dhe partnerëve të koalicionit qeverisës, përfshirë partinë e ekstremit të djathtë SPD dhe grupin politik Motorists. Vendimi do të thotë se Babiš mbetet i mbrojtur nga ndjekja penale për këtë dosje deri në fund të mandatit aktual parlamentar, që përfundon në vitin 2029.
Çështja lidhet me një subvencion prej rreth 2 milionë eurosh nga fondet e Bashkimit Evropian, të dhënë në vitin 2008 për ndërtimin e një hoteli dhe qendre konferencash pranë Pragës, projekt i njohur si “Stork Nest”. Prokurorët pretendojnë se pronësia reale e kompanisë që përfitoi fondin është fshehur për ta paraqitur projektin si biznes të vogël, duke përfituar kështu subvencionin europian.
Megjithatë, një element i rëndësishëm në këtë dosje është fakti se aktiviteti për të cilin akuzohet Babiš ka ndodhur para hyrjes së tij në politikë. Në vitin 2008 ai ishte biznesmen dhe drejtues i një grupi të madh ekonomik me aktivitete në sektorë si bujqësia, industria kimike, përpunimi ushqimor, pasuritë e paluajtshme dhe shërbimet mjekësore në disa vende të Europës.
Pra, akuza ndaj tij lidhet me një aktivitet privat të kryer përpara se të merrte poste politike dhe jo me vendime të marra gjatë ushtrimit të detyrës si kryeministër apo zyrtar publik.
Vetë Babiš i ka mohuar akuzat, duke i cilësuar ato të motivuara politikisht. Gjatë debatit në parlament ai deklaroi se sistemi politik tradicional e konsideron atë një kërcënim dhe se çështja po përdoret për të goditur aktivitetin e tij politik.
Një gjykatë apeli vitin e kaluar kishte rrëzuar një vendim të mëparshëm që e shpallte të pafajshëm dhe kishte urdhëruar rigjykimin e çështjes. Por votimi i parlamentit e bllokon përkohësisht vazhdimin e këtij procesi për sa kohë ai gëzon imunitetin parlamentar.
Në të njëjtën seancë parlamentare, deputetët refuzuan edhe kërkesën për heqjen e imunitetit të aleatit të tij politik Tomio Okamura, lider i partisë SPD, i cili përballet me akuza për gjuhë urrejtjeje. Okamura i cilësoi akuzat një përpjekje për të kriminalizuar opozitën.
Pavarësisht debatit politik në Çeki, ekspertët theksojnë se rasti i Babiš nuk mund të përdoret si precedent për situata të tjera në vende të ndryshme. Dallimi kryesor qëndron në natyrën e akuzës.
Në rastin çek, kërkesa për gjykim lidhet me një aktivitet të kryer në sektorin privat dhe përpara se personi të hynte në politikë. Ndërsa në raste të tjera që diskutohen në rajon, akuzat lidhen me vendime apo veprime të dyshuara të kryera gjatë ushtrimit të detyrës publike.
Kjo diferencë thelbësore bën që analogjitë mes rasteve të ndryshme politike dhe gjyqësore të jenë shpesh të pasakta dhe të përdoren më shumë në debat politik sesa në analizë juridike.
