Gazeta kryesore e Malit të Zi, Vijesti, publikoi sot pjesë nga një analizë e një instituti të njohur studimor amerikan, ‘Geopolitical Futures’, ku thuhet se protestat e ashpra në Shqipëri tregojnë se rajoni dhe Serbia kërkojnë ndryshime politike
Demonstratat e ashpra në Tiranë, dhe përplasjet mes policisë dhe protestuesve kundër korrupsionit dhe arbitraritetit qeveritar, dëshmojnë se pritshmëritë politike për ndryshim janë rritur në të gjithë rajonin, përfshirë Serbinë, pavarësisht rrugës dhe premtimeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Kjo thuhet në një analizë të qendrës amerikane Geopolitical Futures, e cila thekson se “Shqipëria, anëtare e NATO-s dhe një faktor i rëndësishëm perëndimor në sigurinë rajonale, tani është skenë protestash të ashpra dhe dhune.”
“Qytetarë të pakënaqur, opozita dhe grupe të shoqërisë civile kanë dalë në rrugë ditët e fundit duke kërkuar llogaridhënie për skandalet në rritje të korrupsionit dhe dorëheqjen e qeverisë,” thekson instituti amerikan, duke shtuar se gjithçka tregon se protestat do të vazhdojnë.
“Korrupsioni i përhapur nuk është vetëm problem shqiptar, por ekziston në të gjithë rajonin,” vëren Geopolitical Futures.
Analiza thekson se “protestat në të gjithë Ballkanin nuk janë thjesht lëvizje kundër qeverive, por tregojnë se ka ndodhur një ndryshim brezash në prioritetet politike”.
“Edhe pse anëtarësimi në Bashkimin Evropian mund të mos jetë më një shtysë e menjëhershme për reforma, transformimi i nisur në rrugën drejt anëtarësimit evropian vazhdon të formësojë kërkesat e qytetarëve,” thekson instituti.
“Evropianizimi,” thuhet në analizë, “është rritur brenda kulturës politike të brendshme dhe qytetarët po lëvizin jo vetëm për shkak të integrimit gjeopolitik, por edhe për shkak të asaj që përjetojnë çdo ditë”.
Geopolitical Futures thekson, duke iu referuar një raporti të Transparency International, se “shumë vende të Ballkanit Perëndimor përballen me institucione të dobëta, sisteme të mbyllura vendimmarrjeje, keqpërdorim të fondeve shtetërore dhe një ndjesi të përgjithshme në rajon se ka pasur stanjacion të plotë në zbatimin e reformave kundër korrupsionit”.
Protestat në Tiranë janë “jehonë e pakënaqësisë së përgjithshme qytetare në të gjithë Ballkanin për shkak të korrupsionit të rrënjosur dhe mungesës së llogaridhënies institucionale,” shpjegon instituti amerikan.
“Në Serbi, demonstratat afatgjata që nisën,” thekson Geopolitical Futures, “nuk janë shuar ende, pas vdekjes së disa personave kur u shemb një strehë në stacionin hekurudhor të Novi Sadit”.
Demonstratat e udhëhequra nga studentët kërkojnë, sipas analizës, “llogaridhënie, transparencë për gjithçka që ka ndodhur, si dhe fundin e korrupsionit dhe papërgjegjshmërisë politike.”
Në protesta, siç thuhet, presioni kryesor drejtohet ndaj autoriteteve dhe çështjeve të integritetit e llogaridhënies, “por protestat janë kryesisht pa një udhëheqje të qartë dhe ende nuk kanë sjellë ndryshim të mirëfilltë politik.”
Think-tanku amerikan thekson se protestat aktuale në Ballkanin Perëndimor pasqyrojnë si zhgënjimin me rrugën pafundësisht të zgjatur drejt anëtarësimit në BE, “ashtu edhe një pjekuri në të kuptuarit se problemet qëndrojnë te autoritetet, jo te grupet rivale etnike.”
“Qytetarët që janë lindur dhe rritur gjatë procesit të anëtarësimit në BE janë bërë plotësisht të vetëdijshëm se sundimi i ligjit dhe llogaridhënia e institucioneve qeveritare janë themeli i përparimit dhe besimit shoqëror… dhe pikërisht mbi këtë bazë gjykohen qeveritë,” shpjegojnë analistët e Geopolitical Futures.
Dhe në përfundim, ata theksojnë se në vendet e Ballkanit Perëndimor “gjuha e sundimit të ligjit, llogaridhënies dhe përgjegjësisë institucionale tashmë është vendosur jo vetëm si kusht për anëtarësim në BE, por edhe si vlera që përbëjnë një shtet ‘normal’ dhe modern”.
