Mosveprimi kërcënon sigurinë e kontinentit. Demokratët kanë frikë se Joe Biden është duke ecur “me sy mbyllur” drejt katastrofës. Konservatorët kanë reaguar me kritika të ngjashme me ato ndaj Rishi Sunak. Mënyra se si po shkon, 2024 mund të kthehet në një makth për bllokun.
Një mori e frikshme sfidash ndërkombëtare dhe të brendshme janë të pashmangshme. A është BE e gatshme t’i përmbushë ato? Ende jo, shkruan The Guardian. Duke parë krizën në Detin e Kuq, militantët Houthi të mbështetur nga Irani kanë sulmuar anijet atje që nga fillimi i luftës Izrael-Hamas. Përmendur këtu edhe kërcënimet ndaj tregtisë globale dhe lundrimit të lirë, SHBA-ja dhe Britania e Madhe u kundërpërgjigjën këtë muaj.
BE-ja ka një interes të rëndësishëm në këtë situatë. Rreth 40% e tregtisë së saj në Azi dhe Lindjen e Mesme lëviz përmes Suezit. Por vetëm Holanda ofroi ndihmë. Gjermania ofroi mbështetje, në një deklaratë me shkrim. Franca, Italia dhe Spanja u larguan.
Arsyetimi në Bruksel është se BE-ja planifikon të nisë misionin e saj në Detin e Kuq. Megjithatë, pavarësisht nevojës së dukshme për urgjencë ndërsa vazhdojnë sulmet Houthi, ministrat e jashtëm kanë shtyrë një vendim deri më 19 shkurt. Lajmi i mirë është se Belgjika mund të dërgojë një fregatë.
Kjo sagë e dhimbshme ekspozon disa veçori të njohura të BE-së: frikën për t’u futur në një luftë, këshillat e ndara dhe në këtë rast, shqetësimin për anashkalimin e Izraelit. Duke qëndruar e përgjumur para turbullirave, Evropa sërish po dështon të bashkojë interesat e saj vetjake dhe aspiratat si një aktor global me veprimet në kohë, konkrete dhe të bashkuara. Lufta e Gazës ka shpërthyer një tjetër iluzion përpara samitit të rëndësishëm të BE-së të kësaj jave . Qeveritë besojnë se konflikti dhe përshkallëzimi rajonal kërcënojnë interesat e tyre jetike.
Si partneri më i madh tregtar i Izraelit, ata mendojnë se BE-ja ka ndikim. Të gjithë mbështesin një zgjidhje me dy shtete. Por kur Josep Borrell, shefi i politikës së jashtme të BE-së, përshkroi një plan paqeje prej 10 pikash për Palestinën javën e kaluar, i ftuari i tij, Israel Katz, ministri i jashtëm i Izraelit, e injoroi atë.
Kapaciteti i pafund i Evropës për të goditur me grusht nën peshën e saj po dëmton Ukrainën, ku dy vjet pas pushtimit të saj, Rusia duket se po fiton ngadalë avantazhin.
Ndërsa samiti afrohet, Hungaria dhe Viktor Orbán, vazhdon të bllokojë një paketë financiare prej 50 miliardë eurosh për Kievin.
Dështimi i disa vendeve të BE-së, veçanërisht Francës , për të furnizuar më shumë dhe më mirë armë, ndërsa dërgesat amerikane po shterojnë, po dëmton gjithashtu shanset e Ukrainës dhe rrjedhimisht, shpresat e Evropës për të mbrojtur kufijtë e saj nga agresioni i ardhshëm rus. Kjo është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh rikthimin e mundshëm të Trump në Shtëpinë e Bardhë një vit pas. Evropa duket e paralizuar nga strategjia e Trump.
Këtë herë, Trump mund të përmbushë kërcënimin e tij për të “tërhequr prizën” ndaj NATO-s. Po atëherë për sigurinë kolektive evropiane çfarë mund të thuhet?
Ringjallja e Trumpit “do të rrezikonte interesat evropiane, por Evropa nuk po investon në zbutjen e rreziqeve”, paralajmëroi Ian Bond, nga Qendra për Reforma Evropiane.
Mbrojtja, marrëdhëniet ekonomike transatlantike dhe përbuzja e Trumpit për rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla ishin fusha problematike.
Vitet e fundit në Evropë është folur shumë për zhvillimin e mbrojtjeve të përbashkëta. Por planet e presidentit francez Emmanuel Macron për “autonominë strategjike” dhe “sovranitetin ushtarak” të BE-së nuk kanë sjellë rezultate.
NATO -ja e udhëhequr nga SHBA mbetet shpresa e parë dhe e fundit e Evropës.
I frikësuar nga ardhja e dytë e Trump-it , Manfred Weber, lideri i Partisë Popullore Evropiane në Parlamentin Evropian, propozon një ombrellë bërthamore në të gjithë BE- në. “Pavarësisht se kush zgjidhet në Amerikë, Evropa duhet të jetë në gjendje të qëndrojë më vete në aspektin e politikës së jashtme dhe të jetë në gjendje të mbrohet në mënyrë të pavarur”, tha ai.
Për Judy Dempsey, nga Carnegie Europe, rreziqet gjeopolitike me të cilat përballet BE-ja në vitin 2024 janë globale.
Kancelari i Gjermanisë, Olaf Scholz, duket se “nuk po i jep lidership politik apo strategjik një Evrope që është e papërgatitur për një përkeqësim të mundshëm të marrëdhënieve transatlantike.
“Në mënyrë të ngjashme, as Gjermania dhe as Evropa nuk janë të përgatitura të përballojnë ndikimin në rritje të regjimeve që sfidojnë rëndësinë tradicionale të perëndimit.
Gjermania është gjithashtu një pikë zjarri në sfidën kryesore të brendshme politike me të cilën përballet BE-ja, ngritja e së djathtës ekstreme , të cilën Scholz dhe dhjetëra mijëra demonstrues gjermanë në rrugë e dënojnë si një kërcënim ekzistencial për demokracinë liberale. Në Francë, ndjenjat kundër BE-së po shfrytëzohen në mënyrë cinike nga e drejta për të nxitur protestat.
A mund t’i mbijetojë BE-ja një viti të rrezikshëm, përcaktues?
Ndoshta do të ngatërrohet. Por lloji i udhëheqjes dhe vizionit strategjik të ofruar nga Jacques Delors, eurokrati legjendar që vdiq muajin e kaluar, duket se mungon – dhe kërkohet urgjentisht. Evropa është nëse nuk zgjohet dhe nuk merr formë, do të humbasë.
Mosveprimi kërcënon sigurinë e kontinentit. Demokratët kanë frikë se Joe Biden është duke ecur “me sy mbyllur” drejt katastrofës. Konservatorët kanë reaguar me kritika të ngjashme me ato ndaj Rishi Sunak. Mënyra se si po shkon, 2024 mund të kthehet në një makth për bllokun.
Një mori e frikshme sfidash ndërkombëtare dhe të brendshme janë të pashmangshme. A është BE e gatshme t’i përmbushë ato? Ende jo, shkruan The Guardian. Duke parë krizën në Detin e Kuq, militantët Houthi të mbështetur nga Irani kanë sulmuar anijet atje që nga fillimi i luftës Izrael-Hamas. Përmendur këtu edhe kërcënimet ndaj tregtisë globale dhe lundrimit të lirë, SHBA-ja dhe Britania e Madhe u kundërpërgjigjën këtë muaj.
BE-ja ka një interes të rëndësishëm në këtë situatë. Rreth 40% e tregtisë së saj në Azi dhe Lindjen e Mesme lëviz përmes Suezit. Por vetëm Holanda ofroi ndihmë. Gjermania ofroi mbështetje, në një deklaratë me shkrim. Franca, Italia dhe Spanja u larguan.
Arsyetimi në Bruksel është se BE-ja planifikon të nisë misionin e saj në Detin e Kuq. Megjithatë, pavarësisht nevojës së dukshme për urgjencë ndërsa vazhdojnë sulmet Houthi, ministrat e jashtëm kanë shtyrë një vendim deri më 19 shkurt. Lajmi i mirë është se Belgjika mund të dërgojë një fregatë.
Kjo sagë e dhimbshme ekspozon disa veçori të njohura të BE-së: frikën për t’u futur në një luftë, këshillat e ndara dhe në këtë rast, shqetësimin për anashkalimin e Izraelit. Duke qëndruar e përgjumur para turbullirave, Evropa sërish po dështon të bashkojë interesat e saj vetjake dhe aspiratat si një aktor global me veprimet në kohë, konkrete dhe të bashkuara. Lufta e Gazës ka shpërthyer një tjetër iluzion përpara samitit të rëndësishëm të BE-së të kësaj jave . Qeveritë besojnë se konflikti dhe përshkallëzimi rajonal kërcënojnë interesat e tyre jetike.
Si partneri më i madh tregtar i Izraelit, ata mendojnë se BE-ja ka ndikim. Të gjithë mbështesin një zgjidhje me dy shtete. Por kur Josep Borrell, shefi i politikës së jashtme të BE-së, përshkroi një plan paqeje prej 10 pikash për Palestinën javën e kaluar, i ftuari i tij, Israel Katz, ministri i jashtëm i Izraelit, e injoroi atë.
Kapaciteti i pafund i Evropës për të goditur me grusht nën peshën e saj po dëmton Ukrainën, ku dy vjet pas pushtimit të saj, Rusia duket se po fiton ngadalë avantazhin.
Ndërsa samiti afrohet, Hungaria dhe Viktor Orbán, vazhdon të bllokojë një paketë financiare prej 50 miliardë eurosh për Kievin.
Dështimi i disa vendeve të BE-së, veçanërisht Francës , për të furnizuar më shumë dhe më mirë armë, ndërsa dërgesat amerikane po shterojnë, po dëmton gjithashtu shanset e Ukrainës dhe rrjedhimisht, shpresat e Evropës për të mbrojtur kufijtë e saj nga agresioni i ardhshëm rus. Kjo është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh rikthimin e mundshëm të Trump në Shtëpinë e Bardhë një vit pas. Evropa duket e paralizuar nga strategjia e Trump.
Këtë herë, Trump mund të përmbushë kërcënimin e tij për të “tërhequr prizën” ndaj NATO-s. Po atëherë për sigurinë kolektive evropiane çfarë mund të thuhet?
Ringjallja e Trumpit “do të rrezikonte interesat evropiane, por Evropa nuk po investon në zbutjen e rreziqeve”, paralajmëroi Ian Bond, nga Qendra për Reforma Evropiane.
Mbrojtja, marrëdhëniet ekonomike transatlantike dhe përbuzja e Trumpit për rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla ishin fusha problematike.
Vitet e fundit në Evropë është folur shumë për zhvillimin e mbrojtjeve të përbashkëta. Por planet e presidentit francez Emmanuel Macron për “autonominë strategjike” dhe “sovranitetin ushtarak” të BE-së nuk kanë sjellë rezultate.
NATO -ja e udhëhequr nga SHBA mbetet shpresa e parë dhe e fundit e Evropës.
I frikësuar nga ardhja e dytë e Trump-it , Manfred Weber, lideri i Partisë Popullore Evropiane në Parlamentin Evropian, propozon një ombrellë bërthamore në të gjithë BE- në. “Pavarësisht se kush zgjidhet në Amerikë, Evropa duhet të jetë në gjendje të qëndrojë më vete në aspektin e politikës së jashtme dhe të jetë në gjendje të mbrohet në mënyrë të pavarur”, tha ai.
Për Judy Dempsey, nga Carnegie Europe, rreziqet gjeopolitike me të cilat përballet BE-ja në vitin 2024 janë globale.
Kancelari i Gjermanisë, Olaf Scholz, duket se “nuk po i jep lidership politik apo strategjik një Evrope që është e papërgatitur për një përkeqësim të mundshëm të marrëdhënieve transatlantike.
“Në mënyrë të ngjashme, as Gjermania dhe as Evropa nuk janë të përgatitura të përballojnë ndikimin në rritje të regjimeve që sfidojnë rëndësinë tradicionale të perëndimit.
Gjermania është gjithashtu një pikë zjarri në sfidën kryesore të brendshme politike me të cilën përballet BE-ja, ngritja e së djathtës ekstreme , të cilën Scholz dhe dhjetëra mijëra demonstrues gjermanë në rrugë e dënojnë si një kërcënim ekzistencial për demokracinë liberale. Në Francë, ndjenjat kundër BE-së po shfrytëzohen në mënyrë cinike nga e drejta për të nxitur protestat.
A mund t’i mbijetojë BE-ja një viti të rrezikshëm, përcaktues?
Ndoshta do të ngatërrohet. Por lloji i udhëheqjes dhe vizionit strategjik të ofruar nga Jacques Delors, eurokrati legjendar që vdiq muajin e kaluar, duket se mungon – dhe kërkohet urgjentisht. Evropa është nëse nuk zgjohet dhe nuk merr formë, do të humbasë.
