Në prag të 8 Marsit, ditës kushtuar grave, të dhënat e publikuara nga Observatori i Femicidit pranë Avokatit të Popullit hedhin dritë mbi një realitet shqetësues të dhunës ekstreme ndaj grave dhe vajzave në Shqipëri.
Sipas raportit, nga viti 2021 deri në vitin 2024 janë vrarë 37 gra dhe vajza, ndërsa 27 prej këtyre rasteve janë klasifikuar si femicide.
Vetëm gjatë vitit 2024 janë analizuar 18 raste të dhunës së rëndë ndaj grave dhe vajzave. Për herë të parë, monitorimi ka përfshirë edhe tentativa vrasjeje, plagosje të rënda me dashje dhe raste të shkaktimit të vetëvrasjes.
Të dhënat tregojnë se në 72% të rasteve dhuna nuk ka ndodhur papritur, pasi viktimat kishin përjetuar më herët dhunë nga autorët. Në disa raste, ato kishin kërkuar ndihmë dhe pesë prej tyre rezulton se e kishin denoncuar dhunën përpara krimit. Megjithatë, në momentin e ngjarjes asnjëra nuk ishte nën masa aktive mbrojtjeje, çka sipas raportit tregon për mungesë koordinimi mes institucioneve si policia, prokuroria dhe shërbimet sociale.
Nga 19 autorë të identifikuar, 17 janë burra ose djem. Motivet kryesore të krimeve lidhen me kontrollin ndaj grave, xhelozinë dhe normat patriarkale.
Raporti thekson gjithashtu se 56% e rasteve kanë ndodhur në zona rurale, duke treguar nevojën për më shumë vëmendje dhe mekanizma mbrojtjeje në këto komunitete.
Pasojat e këtyre krimeve prekin edhe fëmijët. Gratë e vrara gjatë vitit 2024 ishin nëna të 33 fëmijëve, 9 prej të cilëve të mitur.
Në bazë të këtyre gjetjeve, Avokati i Popullit rekomandon forcimin e mekanizmave për vlerësimin e hershëm të rrezikut, monitorim më të afërt të rasteve të dhunës dhe njohjen ligjore të femicidit si një vepër penale të veçantë.
Observatori për Femicidin u krijua në mars 2024 në bashkëpunim me UN Women, duke e bërë Shqipërinë vendin e parë në Ballkan që ka ngritur një mekanizëm të posaçëm për monitorimin e vrasjeve me bazë gjinore ndaj grave dhe vajzave.
